Şekspir 1564-cü ildə İngiltərənin Stratford şəhərində anadan olmuşdur. 1585-1592 illər aralığında Londona köçür. Londonda aktyor, yazıçı və teatr şirkətinin təsisçilərindən [...]]]> Vilyam Şekspir (ing.William Shakespeare, 26 Aprel, 1564 – 23 Aprel, 1616) – ingilis dramaturqu, şair və aktyoru. Dünya ədəbiyyatının ən məşhur dramaturqlarından biri. Ən azı 17 komediyanın, onlarla tarixi pyesin, 11 faciənin və sonetlər silsiləsinin müəllifidir.

Həyatı

Şekspir 1564-cü ildə İngiltərənin Stratford şəhərində anadan olmuşdur. 1585-1592 illər aralığında Londona köçür. Londonda aktyor, yazıçı və teatr şirkətinin təsisçilərindən biri kimi fəaliyyət göstərir. Şekspir 1613-cü ildə doğma şəhəri Stratforda qayıdır və üç il sonra vəfat edir.

Yaradıcılığı

Şekspir əsərlərinin əksəriyyətini 1590-1612-ci illər aralığında yazmışdır. O, həm komediya, həm də faciə janrlarında eyni dərəcədə uğur əldə edə bilən nadir dramaturqlardan sayılır. “Makbez”, “Hamlet”, “Kral Lir” kimi əsərləri Qərb ədəbiyyatının inciləri sayılır. Şekspirin süjet, dil və janr müxtəlifliyi ilə biri-birindən seçilən əsərləri Avropa teatr sənətinin və ədəbiyyatının inkişafına misilisiz dərəcədə təsir göstərmişdir. Qələmə aldığı dramlarda yaratdığı inanılmaz dərəcədə çoxsaylı və rəngarəng insan obrazları o dövr Avropa ədəbiyatında geniş yayılmış cansız və yeknəsək obraz və daha dəqiq desək, prototiplərlə zəngin əsərləri kölgədə qoyur. Yaratdığı Makbiz və Şilok kimi obrazlar bəzən xoşagəlməz hərəkətlərə yol versələrdə tamaşaçıların rəğbətini qazana bilirlər. Çünki onlar sadəcə qüsurları olan insan obrazlarıdır.

Şekspirin əsərlər dünyanın bir çox dillərinə tərcümə olunmuş, dram əsərləri dünyanın əksər teatrlarında tamaşaya qoyulmuşdur.

Rəsul Həmzətov 8 sentyabr 1923-cü ildə Dağıstanın Xunzax rayonunun Sada kəndində, şair Sadasa Həmzətin ailəsində dünyaya göz açmışdır. Milliyyətcə avardır. Onun ilk müəllimi atası olmuşdur. Rəsul Həmzətov özünün ilk şerini 11 [...]]]> Rəsul Həmzətoviç Həmzətov (8 sentyabr 1923, Sada kəndi, Xunzax rayonu, Dağıstan — 3 noyabr 2003, Moskva, Rusiya) — tanınmış avar şairi, yazıçısı, publisist, siyasi xadim.

Həyatı

Rəsul Həmzətov 8 sentyabr 1923-cü ildə Dağıstanın Xunzax rayonunun Sada kəndində, şair Sadasa Həmzətin ailəsində dünyaya göz açmışdır. Milliyyətcə avardır. Onun ilk müəllimi atası olmuşdur. Rəsul Həmzətov özünün ilk şerini 11 yaşında yazmışdır. Kənd məktəbini bitirdikdən sonra pedaqoji məktəbə daxil olmuşdur.

1940-cı ildə bir vaxtlar oxuduğu məktəbə məllim işləməyə qayıdır. Ancaq burada o, uzun müddət işləmir. Bir neçə iş yerini dəyişən Həmzətov, avar səyyar teatrında rejissor köməkçisi, “Bolşevik qor” qəzetində və radioda işləmişdir.

1943-cü ildə ilk şeirlər toplusu – “Sevgi məşəli və acı ədavət” çap olunur. 1945-1950-ci illərdə Maksim Qorki adına Moskva Ədəbiyyat İnstitutunda oxuyur. 1947-ci ildə rus dilində ilk şeirlər kitabı işıq üzü görür. Bundan sonra rus və avar dillərində Rəsul Həmzətovun 25-dən çox kitabı dərc olunmuşdur: “Слово о старшем брате” (1952), “Дагестанская весна” 1955), “Горянка” (1958), “В горах мое сердце” (1959), “Высокие звезды” (1962), “Четки лет”, “Две шали”, “Письмена” və s.

Rəsul 2003-cü il noyabr ayının 3-də vəfat edib. O, Mahaçqalada Tarki-tau dağlarının ətəyindəki qəbristanlıqda, həyat yoldaşı Patimatın qəbri ilə yanaşı dəfn edilib.

Yaradıcılığı

Rəsul Həmzətov 10 yaşından şeir yazmağa başlayıb. Sonra onun şeirləri avar qəzeti – “Bolşevik qor” da çap olunmağa başlayır. Avarca ilk şeirlər kitabı 1943-də işıq üzü görüb. Artıq 20 yaşında o, SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü olur. Bundan başqa şairin avar, rus və bir çox Dağıstan və Qafqaz xalqlarının dillərində poetik onluqları, nəsr və publisistik əsərləri, həmçinin “В горах мое сердце”, “Высокие звезды”, “Берегите друзей”, “Журавли”, “У очага”, “Письмена”, “Последняя цена”, “Сказания”, “Колесо жизни”, “О бурных днях Кавказа”, “В полдневный жар”, “Мой Дагестан”, “Две шали”, “Суди меня по кодексу любви”, “Сонеты” və s. kitabları ona böyük populyarlıq və oxucu məhəbbəti qazandırır.

Rəsul Həmzətovun bir çox şeirlərinə mahnılar bəstələnib. Onun şeirləri bir çox Dağıstan, Qafqaz və Rusiya bəstəkarlarının diqqətini cəlb etmişdir. Yan Frenkel, Oskar Felsman, Polad Bülbüloğlu, Raymond Pauls, Yuri Antonov, Qotfrid Hasanov, Sergey Ağababov, Murad Kajlayev, Şirvani Çalayev və başqa bəstəkarlar Həmzətovla sıx əməkdaşlıq etmişdilər. Həmin mahnılardan Anna Herman, Qalina Vışnevskaya, Müslüm Maqomayev, Mark Bernes, İosif Kabzon, Valeri Leontyev, Sergey Zaxarov, Sofiya Rotaru, Rəşid Behbudov, Vaxtanq Kikabidze, Sergey Ağababov, Maqomad Ömərov kimi bir çox məşhur müğənnilər və artistlər istifadə etmişdilər.

Rəsul Həmzətov Dağıstan Xalq Şairi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adlarına, eləcə də Lenin mükafatı, Rusiya və SSRİ Dövlət Mükafatı, “XX əsrin ən yaxşı şairi” beynəlxalq mükafatına, Asiya və Afrika yazıçılarının Lotos mükafatına layiq görülüb. O həmçinin Cəvahirləl Nehru, Firdovsi, Xristo Botev, Şoloxov, Lermontov, Fadeyev, Süleyman Stalski və Sadasa Həmzət adına mükafların laureatıdır.

Rəsul müxtəlif vaxtlarda Dağıstan Muxtar SSR-nın Ali Sovetinin deputatı, Dağıstan Muxtar SSR Ali Sovetinin sədr müavini, SSRİ Ali Sovetinin deputatı və üzvü seçilmişdir. Uzun müddət Dağıstan, RSFSR və SSRİ yazıçılar qurultayının nümayəndəsi olmuşdur.

2003-cü ilin sentyabrın 8-də şairin 80 illiyində Rusiya prezidenti Vladimir Putin ona vətən qarşısındakı xüsusi xidmətlərinə görə, ölkənin ən böyük mükafatını bağışlayır. Mahaçqala və Moskvanın teatr və konsert zallarında, həmçinin Sofiya, Varşava, Berlin, Budapeşt və başqa mədəniyyət mərkəzlərinin zallarında Rəsul Həmzətovun poetik gecələri müvəffəqiyyətlə qeyd olunur. Öz doğma avar xalqının böyük oğlu olan Rəsul Həmzətov Dağıstan dağlarındakı kiçik Sada auluna da və bütün yer kürəsinə də eyni dərəcədə mənsubdur. Rəsulun poeziyası – əsrin böyük hadisəsi, əsrin böyük möcüzəsidir.

Həyatında ən yaddaqalan hadisələr

1983-cü ilin payızında İtaliyada bütün dünya ictimaiyyətinin diqqətini cəlb edən bir hadisə baş verir. Qədim sənət, poeziya torpağına yer kürəsinin hər yerindən 300-dən artıq şair toplaşmışdı. Şairlərin beynəlxalq görüşü, şairlər məclisi, şairlər yarışması idi. Dünyanın ən böyük, ən görkəmli şairləri iştirak edən bu məclisdə qələbə çələngi kimin başına qoyulacağını heç kim bilmirdi. Bu hamını ədəbi, ictimai, eləcə də siyasi hadisə idi.

60 illik bayramını təzəcə böyük təntənə ilə qeyd etmiş Dağıstanın məğrur oğlu Rəsul Həmzətov da həmin məclisə dəvət olunmuşdu.

O, özü ilə buraya doğma avar xalqının məhəbbətini, səxavətini, nəcabətini gətirmişdi. Şairlər bir-bir çıxış etdilər. Söz Rəsul Həmzətova veriləndə o, bir an susur. Elə bil nə oxuyacağı yadından çıxmışdı. Sonra o, əllərini göyə qaldırıb məğrur səslə şerini oxuyur. Böyük sovet şairi bütün dünyanı düşündürən ən vacib, ən humanist bir məsələyə – sülh, əmin amanlıq, səadət məsələlərinə həsr edilmiş şeirini inamla, qəzəblə, ümidlə oxuyur. O, Amerika taleyində qara bir ləkə olan, Xerosima faciəsi üçün qəzəblə od tutub yanan misralarını atəşli toxumlar kimi salonda oturanların ürəyinə səpələyir. Atəşli toxumlardan hər ürəkdə müharibəyə qarşı alovlu qəzəb cücərdi, boy atdı, sülhə, əmin-amanlığa inam yaratdı. Rəsul şeirini bitirib yerinə oturanda bütün salon alqışlar içində ayağa durmuşdu. Hamı onu ürəkdən alqışlayırdı. O, bura toplaşanların hamısının ümid və arzusunu ifadə etmişdi.

Dünya poeziya yarışının[münsiflər heyəti birinci yeri Rəsul Həmzətova verəndə və qələbə çələngini onun başına qoyanda salondakılar yenə də ayağa durub onu salamladılar. Sovet şairləri arasında yer kürəsinin birinci şairi seçilmək ilk dəfə ona qismət oldu.

Azərbaycana bağlılığı

Rəsul Həmzətov Dağıstan şairi olsa da, Dağıstanda böyüyüb boya-başa çatsa da Azərbaycana, onun xalqına, poeziyasına çox bağlı olub. O, özünün nə qədər müdrik şeirlərini Azərbaycana həsr etmişdir. Bakıya, neftçilərə, dəniz şəhərimizə və özü “böyük ustadım” deyə çağırdığı Səməd Vurğuna. Rəsul Həmzətov hər dəfə Bakıya gələndə elə vağzaldan, yaxud hava limanından maşınını birbaşa Fəxri xiyabana sürdürərdi, əlində tər çiçəklər böyük ustadın məzarına yaxınlaşardı. Sirli sükut içində onunla danışıb söhbət edər, ondan sonra – oğulluq borcunu yerinə yetirmiş sənətkar asta, yorğun addımlarla mehmanxanaya yollanardı. Rəsulun şeirlərinin bir hissəsini Azərbaycan dilinə Tofiq Bayram tərcümə edib.

Kitabları

• Dostları qoruyun
• Mənim Dağıstanım

Rabindranat Taqor Kəlküttədə brəhmən ailəsində anadan olmuşdur. 1878-ci ildə London Universitet kollecinin hüquq fakultəsinə qəbul olur, lakin 1 il sonra diplom almamış Hindistana qayıdır.

Çilidə dəmiryolu işçisi bir ata və müəllim bir ananın uşağı olaraq dünyaya gəldi. Anasını çox kiçikkən itirdi. 13 yaşındaykən yerli “La Mañana” qəzetindəki bəzi məqalələrlə iştirak etməyə başladı. 1920də “Selva Austral” adlı ədəbiyyat [...]]]> Pablo Neruda (əsl adı: Ricardo Eliezer Neftalí Reyes Basoalto) (12 İyul 1904 Parral, Çili – 23 Sentyabr 1973 Santiago), Çilili yazar və şair.

Həyatı

Çilidə dəmiryolu işçisi bir ata və müəllim bir ananın uşağı olaraq dünyaya gəldi. Anasını çox kiçikkən itirdi. 13 yaşındaykən yerli “La Mañana” qəzetindəki bəzi məqalələrlə iştirak etməyə başladı. 1920də “Selva Austral” adlı ədəbiyyat jurnalında “Pablo Neruda” adıyla yazmağa başladı. Şair, bu taxma adı Çək şair Jan Nerudada xatirəsinə seçmişdi. Daha sonra bu ad qanuni adı olaraq qalmışdır. İlk kitabı Crepusculario 1923-cü ildə nəşr etdi. Sonrakı il şairin ən/en tanınmış və xeyli çox dilə çevrilmiş olan əsərlərindən İyirmi Eşq Şeiri və Ümidsiz Bir mahnı(Veinte poemas da amor y una cancion desesperada) basıldı. Ədəbi işlərinə davam edərkən, bir tərəfdən də Santiagodakı Çili Universitetində Fransızca və pedaqoji oxudu. 1927-1935 arası hökumətin elçisi oldu və Burma, Seylan, Java, Singapur, Buenos Aires, Barselona və Madriddə vəzifə yerinə yetirdi. Bu dövrdə yazdığı şeirlər ezoterik sürrealist şeir kitabı “Residencia ən la tierra” (1933)də toplanmışdır.

İspaniya Vətəndaş müharibəsis(n)i və García Pendir tərəfindənin ölümü onu çox təsir etdi və əvvəl İspaniya sonra da Fransada Respublikaçı hərəkətə qatılmasına səbəb oldu. Bu sırada şeirlərini yığdığı Ürəyimdəki İspaniya (España ən/en əl Corazón (1937)) üzərinə işə başladı. Ürəyimdəki İspaniya vətəndaş müharibəsi əsnasında cəphədə basılması baxımından əhəmiyyətlidir. Eyni il ölkəsinə dönən Nerudanın daha sonrakı əsərlərini siyasi və ictimai mövzular üzərinə meydana gətirmişdir.

1939da Parisdə İspan immiqratlar üçün konsolluq vəzifəsinə gətirildi. Meksikadakı konsolluq vəzifəs(n)i əsnasında Canto General da Chileni yazdı. Bu əsərdə bütün Cənub Amerika qitəsinin təbiəti, insanları və tarixi yazğısı epik şeir şəklində izah edilməkdədir. Əsər, 1950də Meksikada basılarkən, Çilidə də əl altından nəşr olundu. Təxminən 250 şeirin iştirak etdiyi əsər, on qədər dilə çevrildi və bu tərcümələr üzündən Neruda elçilik etdiyi ölkələrdə çətinliklər yaşadı.

1943də Çiliyə dönən Neruda, 1945də senator seçildi və Çili Kommunist Partiyasına qatıldı. 1947-də Başçı González Videlanın tətildəki mədənçilərə istiqamətli nəşr etirazlarını etiraz etdiyi üçün, 2 il boyunca öz ölkəsində qaçaq yaşadı. 1949da yurd xaricinə çıxdı və 1952-ə qədər müxtəlif ölkələrdə ol/tapıldı. Bu dövrdə yazdığı əsərlər siyasi fəaliyyətlərinin damğasını daşıyar. Məsələn Las Uvas y əl Viento (1954) Nerudanın sürgündəki gündəliyi kimidir.

Həyatı boyunca güclü siyasi duruşuyla tanınan Neruda, ölkəsindəki və İspaniyadakı faşizmə qarşı dayanmışdır. 1970-ci ildə Çili başçılığına namizəd göstərilmiş, ancaq daha sonra başçı seçilən Salvador Allendeni dəstəkləmişdir. Allende seçilincə Nerudanı Şillinqin Fransa elçisi olaraq vəzifələndirdi. 1971-ci ildə ədəbiyyat budağında Nobel Mükafatı aldı. 1972-ci ildə sağlamlıq problemləri səbəbiylə elçilik vəzifəsini buraxaraq Çiliyə döndü. 24 Sentyabr 1973-də ürək çatmazlığından həyatını itirdi.

Əsərləri

• Crepusculario (Alaqaranlıq Kitabı), 1923
• Veinte poemas da amor y una canción desesperada (İyirmi Eşq Şeiri və Ümidsiz Bir Mahnı), 1924
• Tentativa deş hombre infinito. – Santiago : Nascimento, 1926
• Anillos / Pablo Neruda, Tomás Lago. – Santiago : Nascimento, 1926
• Əl həbidəndə y su esperanza. – Santiago : Nascimento, 1926
• Əl hondero entusiasta. – Santiago : Empresa Letras, 1933
• Residencia ən la tierra : 1925-1931. – Santiago : Nascimento, 1933
• Residencia ən la tierra : 1925-1935. – Enl. et. – Madrid : Cruz & Relsə, 1935 ­. – 2 vol.
• España ən/en əl corazón. – Santiago : Ercilla, 1937
• Las furias y las penas. – Santiago : Nascimento, 1939
• Canto general da Chile : Fragmentos. – Mexiko City : Privately published, 1943
• Tercera residencia : 1935-1945. – Buenos Aires : Losada, 1947
• Alturas da Macchu Picchu. – Santiago : Librería Neira, 1947
• Canto general. – Mexiko City : Talleres Gráficos də la Nación, 1950
• Los versos deş capitán. – Napol : Naples: L’Arte Tipografica, 1952
• Las uvas y əl viento. – Santiago : Nascimento, 1954
• Odas elementales. – Buenos Aires : Losada, 1954
• Nuevas odas elementales. – Buenos Aires : Losada, 1956
• Obras completas. – Buenos Aires : Losada, 1957. – Enl. et. 1962, 2 vol. – Enl. et. 1967. – Enl. et. 1973, 3 vol.
• Tercer libro da las odas. – Buenos Aires : Losada, 1957
• Estravagario. – Buenos Aires : Losada, 1958
• Navegaciones y regresos. – Buenos Aires : Losada, 1959
• Cien sonetos da amor. – Santiago : Editorial Universitaria, 1959 (100 Eşq Sonesi)
• Canción də gesta. – Havana : Casa da las Américas, 1960
• Las piedras da Chile. – Buenos Aires : Losada, 1961
• Cantos ceremoniales. – Buenos Aires : Losada, 1961
• Plenos poderes. – Buenos Aires Losada, 1962
• Memorial da Isla Negra. – Buenos Aires : Losada, 1964. – 5 vol.
• Arta da pájaros. – Santiago : Sociedad da Amigos deş Arta Contemporáneo, 1966
• Una casa ən la arena. – Barcelona : Lumen, 1966
• Fulgor y muerte də Joaquín Murieta : bandido chileno injusticiado ən/en California əl *23 də julio da 1853. – Santiago : Zig-Zag, 1967
• La barcarola. – Buenos Aires : Losada, 1967
• Las manos deş día. – Buenos Aires : Losada, 1968
• Fin də mundo. – Santiago : Sociedad da Arta Contemporáneo, 1969
• Aún. – Santiago : Nascimento, 1969
• Maremoto. – Santiago : Sociedad da Arta Contemporáneo da Santiago, 1970
• La espada encendida. – Buenos Aires : Losada, 1970
• Las piedras deş cie. – Buenos Aires : Losada, 1970
• Geografía infructuosa. – Buenos Aires : Losada, 1972
• Incitación al/götür nixonicidio y alabanza da la revolución chilena. – Buenos Aires : Losada, 1973
• La rosa separada. – Buenos Aires : Losada, 1973
• Əl mar y las campanas. – Buenos Aires : Losada, 1973
• Jardín də invierno. – Buenos Aires : Losada, 1974
• 2000. – Buenos Aires : Losada, 1974
• Əl corazón amarillo. – Buenos Aires : Losada, 1974
• Libro da las preguntas. – Buenos Aires : Losada, 1974 (Suallar Kitabı)
• Elegía. – Buenos Aires : Losada, 1974
• Defectos escogidos. – Buenos Aires : Losada, 1974
• Confieso que hə vivido. – Barcelona : Seix Barral, 1974 (Yaşadığımı Etiraf edirəm)
• Cartas a Laura. – Madrid : Ediciones Cultura Hispánica deş Centro Iberoamericano da Cooperación, 1978
• Pul nacer hə nacido. – Barcelona : Seix Barral, 1978
• Əl río invisible : poesía y prosa da juventud. – Barcelona : Seix Barral, 1980
• Cuadernos da Temuco : 1919-1920 / edición y prólogo də Víctor Farías. – Buenos Aires : Seix Barral, 1996
• Yo acuso : discursos parlamentarios (1945-1948) / edición a cargo da Leonidas Aguirre Silva. – Bogotá : *Editorial Oveja Negra, 2002

Qaynaq

• Pablo Neruda

O, 1918-ci ildə İstanbulda Hərbi Dənizçilik məktəbinə daxil olmuş, Türkiyəni [...]]]> Nazim Hikmət (20 Yanvar 1902, Səlanik — 3 İyun 1963, Moskva) — Türk şair, yazıçı, rəssam, senarist və dramaturqu, ictimai xadim, Beynəlxalq Sülh Mükafatı laureatı (1950) və türk inqilabi poeziyasının banisi olan Nazim Hikmət (Nazim Hikmət Ran) 1902-ci il yanvar ayının 20-də zədagan ailəsində anadan olmuşdur.

O, 1918-ci ildə İstanbulda Hərbi Dənizçilik məktəbinə daxil olmuş, Türkiyəni xarici müdaxiləçilər tərəfindən işğalı əleyhinə şer yazdığı üçün 1919-cu ildə oradan xaric edilmişdir. “Sərvliklərdə” adlı ilk şeri 1918-ci ildə “Yeni məcmuə” jurnalında dərc olunmuşdur. 1920-ci ildə o, işğal olmuş İstanbuldan milli azadlıq uçrunda vuruşan Anadoluya getmişdir. 1921-ci ildə Sovet Rusiyasına gəlmiş, 1922-1924-cü illərdə Moskvada Şərq Zəhmətkeşlərinin Kommunist Universitetində oxumuşdur.

Nazim Hikmət 1924-cü ildə Türkiyəyə qayıtmış, inqilabi “Oraq-çəkic” qəzetində, “Aydınlıq” jurnalında Lenin ideyalarını tərənnüm edən əsərlərlə çıxış etmişdir. Həmin orqanlar bağlandıqdan sonra təqib olunan və 1925-ci ildə qiyabi surətdə 15 il həbsə məhkum edilən Nazim Hikmət 1927-ci ildə yenidən gizli olaraq SSRİ-yə gəlmişdir. 1928-ci ildə Bakıda şairin “Günəşi içənlərin türküsü” adlı ilk şerlər kitabı çapdan çıxmışdır. 1938-ci ildə yenidən Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra həbsə alınan Nazim Hikmət 8 ay həbsxanada yatmış və işdə heç bir dəlil-sübut olmadığına görə azad edilmişdir.

1929-cu ildə “835 sətir”, 1930-cu ildə “Baron-3″, 1930-cu ildə “1+1=1″, 1931-ci ildə “Səsini itirmiş şəhər” kitablarındakı şerlərdə xalqın ağır həyatı, inqilabi mübarizəyə çağırış öz əksini tapmışdır. 1924-cü ildə yazdığı “Cokonda və Şi-Ya – u” poeması, 1932-ci ildə yazdığı “Benerci özünü niyə öldürdü” mənzum romanı imperializmin müstəmləkə siyasətinə qarşı yönəldilmişdir. Onun “Kəllə”, 1932-ci ildə “Bir ölü evi, yaxud mərhumun naləsi”, “Bayramın ilk günü”, 1935-ci ildə “Şphrət və ya unudulan adam” pyeslərində kapitalizm quruluşu kəskin şəkildə ifşa edilmişdir. 1932-ci ildə Türk kommunistlərini yekdil mübarizəyə səsləyən “Gecə gələn teleqram” şer toplusuna görə 5 il həbs cəzasına məhkum olunmuşdur. Bir ildən sonra amnistiya əsasında azad edilmişdir. Sonralar şair demək olar ki, hər yeni kitabın nəşrindən sonra həbsə məhkum olunmuşdur.

1935-ъи илдя йаздыьы «Таранта Бабуйа мяктублар» поемасында, 1936-ъы илдя гялямя алдыьы «Алман фашизми вя иргчиляри» публисистик ясярляриндя фашизм вя онун Тцркийядяки тяряфдарлары ифша олунур. 1936-ъы илдя шаирин Тцркийядя саьлыьында сон китабы – «Шейх Бядряддинин дастаны» чапдан чыхмышдыр. 1938-ъи илдя сцбут олунмамыш иттищам ясасында 28 ил 4 ай щябс ъязасына мящкум едилян Назим Щикмят мяшщур «Инсан мянзяряляри» епопейасыны, «Щябсханадан мяктублар» силсилясини, «Мящяббят яфсаняси», «Йцсиф вя Зцлейха» пйеслярини вя с. ясярлярини щябсханада йазмышдыр. 1950-ъи илдя мцтярягги дцнйа иътимаиййятинин тяляби иля Тцркийя щюкумяти Н.Щикмяти азад етмяйя мяъбур олмушдур. 1951-ъи илдян юмрцнцн сонунадяк икинъи вятяни сайылан ССРИ-дя йашайан вя бу дюврдя 1952-ъи илдя «Тцркийядя», 1955-ъи илдя «Гяриб адам», 1956-ъы илдя «Иван Иванович вардымы, йохдуму», 1960-ъы илдя «Домокл гылынъы» вя с. пйеслярини, шер вя поема, поезийайа вя драматурэийайа даир мягалялярини йазмышдыр. ССРИ-дя Назим Щикмятин ссенариляри вя ясярляринин сцжетляри ясасында кинофилмляр («Бир мящяллядя 2 оьлан», «Севдалы булуд», «Йашамаг эюзялдир, гардашым», «Мящяббятим, кядярим мяним») чякилмишдир. Новатор шаир олан Назим Щикмят тцрк ядябиййатыны йени форма вя мцтярягги мязмунла зянэинляшдирмишдир. Онун поезийасына кяскин публисистика иля йанашы дярин лиризм хасдыр. Тцрк поезийасына сярбяст шер вязнини Назим Щикмят эятирмишдир. Йарадыъылыьы мцасир Тцрк ядябиййатына эцълц тясир эюстярмишдир. Ясярляри дцнйа халгларынын чохунун дилиня тяръцмя олунмуш, пйесляри бир сыра юлкялярдя тамашайа гойулмушдур.

1951-ci ildə Ümumdünya Sülh Şurası Bürosunun və 1959-cu ildən sonra isə onun Rəyasət Heyətinin üzvü olmuşdur.

Nazim Hikmət Azərbaycan xalqının və ədəbiyyatının yaxın dostu idi. O, dəfələrlə Bakıya gəlmiş, Azərbaycan şair və yazıçılarının bir çoxu ilə şəxsən dost olmuş, onlarla yaradıcılıq əlaqəsi saxlamışdır. Azərbaycana həsr olunmuş şerləri, Azərbaycan mədəniyyətinə dair məqalə və xatirələri vardır. Əsərləri Azərbaycanda dönə-dönə nəşr olunmuşŞ pyesləri tamaşaya qoyulmuşdur. Bəstəkar A.Məlikov şairin “Məhəbbət əfsanəsi” pyesi əsasında eynu adlı balet yazmış, Azərbaycanın digər bəstəkarları şerlərinə romanslar bəstələmişlər. R.Babayev “Kəllə” pyesinə illüstrasiyalar çəkmiş, M.Rzayeva şairin büstünü yaratmışdır. Azərbaycan ədəbiyyatşünasları şairin həyat və yaradıcılığına dair bir sıra sanballı əsərlər yazmışdır.

Nazim Hikmət 1963-cü ildə Moskvada (Salonikidə) vəfat etmişdir.

Əsərləri

• Memleketimden İnsan Manzaraları
• Kafatası
• Unutulan Adam
• Taranta Babu’ya Mektuplar
• Ferhad ile Şirin
• Kurtuluş Savaşı Destanı
• Kız Çocuğu
• Tahir ile Zühre
• Şeyh Bedrettin Destanı
• Sevdalı Bulut, (Teatr oyunu)
• Seçilmiş əsərləri II C-də.-B.: Azərnəşr, 1961.-1963; C I.-512 s; C.II.-394 s.
• Yaşamaq gözəl şeydir, qardaşım – B.: Yazıçı. 1983. – 180.

Şer kitabları

• 835 Satır, (1929)
• Jokond ile Si-Ya-u, (1929)
• Varan 3, (1930)
• 1 + 1 = 1, (1930)
• Sesini Kaybeden Şehir, (1931)
• Benerci Kendini Niçin Öldürdü, (1931)
• Gece Gelen Telgraf, (1932)
• Taranta Babu’ya Mektuplar, (1935)
• Portreler, (1935)
• Simavna Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı (1936)
• Saat 21-22 Şiirleri, (1965)
• Kurtuluş Savaşı Destanı, (1965)
• Şu 1941 yılında (Memleketimden İnsan Manzaralarının 3. kitabı), (1965)
• Dört Hapishaneden, (1966)
• Rubailer, (1966)
• Memleketimden İnsan Manzaraları (İlk bölüm), (1966)
• Memleketimden İnsan Manzaraları, (1966-1967)
• Kuvayi Milliye, (1968)

Oyunları

• Kafatası, (1932)
• Bir Ölü Evi (veya Merhumun Hanesi), (1932)
• Unutulan Adam, (1935)
• Ferhat ile Şirin, (1965)
• Sabahat, (1965)
• İnek, (1965)
• Ocak Başında Yolcu (iki oyun birarada), (1966)
• Yusuf ile Menofis, (1967)

Romanları

• Kan Konuşmaz, (1965)
• Yeşil Elmalar (yedi yazardan derleme), (1965)
• Yaşamak Güzel Birşey Be Kardeşim, (1967)

Fıkraları

• İt Ürür, Kervan Yürür (Orhan Selim adıyla gazetelerde yazdığı yazılar), (1965)

Masal kitabı

• Sevdalı Bulut, (1968)

Haqqında olan ədəbiyyat

Бакыйа эедирям: Назим Щикмят вя Азярбайъан.- Б.: Йазычы, 1984.- 167 с.

Фиш Р. Назим Щикмят.- Б.: Эянълик, 1981.- 224 с.

Исмайылов А. Назим Щикмятин щяйат вя йарадыъылыг салнамяси.- Б.: Йазычыы, 1990.- 342 с.

Кяримов Ъ. Щикмят хязиняси.- Б.: Елм, 2000.- 93 с.

Назим Щикмят.- Б.: Ишыг, 1978.- 88 с.

Сяфярли Я. Щикмят хязиняси.- Б.: Маариф, 1992.- 550 с.

Абдуллаоьлу А. Назим Щикмятин пйесляри Азярбайъан тянгидиндя //Гобустан.-1979.-№ 3.-С.23-27.

Абдулла А. Назим Щикмят драматурэийасы Азярбайъан ядябиййатшцнаслыьында //Гобустан.- 1979.- № 4.- С.19-25.

Назим Щикмят мусигидя //Гобустан.- 1977.- №.2.-.С.22-23.

Назим Щикмят щаггында йени китаб //Азярбайъан. -2000.- 27 окт.-С.4.

Şəkillər

Anası ve qardaşı ilə	Bursa Cezaevi	Çankırı Cezaevi	Heybeliada Bahriyə Məktəbi talebesi
Məzarı

Xarici keçidlər

• Nazim Hikmət
• İMDB

“Uydurulmuş hekayələr”, “Alef”, “Uydurma canlılar ensiklopediyası” və bir çox kitabların (novellalar toplusunun) müəllifidir. Öz əsərlərində güzgü, yuxu və labirint effektlərindən tez-tez istifadə etmişdir.

Xorxe Luis Borxes Doğum Tarixi 24 avqust 1899 Doğum Yeri Buenos-Ayres, Argentina Ölüm Tarixi 14 iyun 1986 Ölüm Yeri Cenevrə, İsveçrə

Edqar Allan Po Amerika ədəbiyyatında Romantik hərəkatının liderlərindən biridir. Qısa oçerklər, detektiv və kriminaloji-fantastik janrlarda hekayələr yazan ilk Amerika yazıçılarından biri kimi qəbul olunur. O həmçinin elmi-fantastik janra da töhfələr vermişdir. Belə zəngin ədəbi irsə malik olan yazıçı bu nailiyətlərə qırx illik qısa [...]]]> Edqar Allan Po (1809-1849) – Amerika yazıçısı, şair, dramaturq, naşir və ədəbi tənqidçisi.

Edqar Allan Po Amerika ədəbiyyatında Romantik hərəkatının liderlərindən biridir. Qısa oçerklər, detektiv və kriminaloji-fantastik janrlarda hekayələr yazan ilk Amerika yazıçılarından biri kimi qəbul olunur. O həmçinin elmi-fantastik janra da töhfələr vermişdir. Belə zəngin ədəbi irsə malik olan yazıçı bu nailiyətlərə qırx illik qısa ömrü çərçivəsində nail olmuşdur. Ölümünün səbəbi hələ də sirr olaraq qalır. Alkoqol və narkotik maddələrdən ifrat istifadədən başlayaraq, vəba xəstəliyi, quduzluğa yoluxma, intihar, vərəm, ürək çatışmazlığı və s. ölümünə mümkün səbəblər kimi göstərilmişdir.

Həyatı

Edqar A. Po 1809-cu ilin 19 yanvar tarixində Boston şəhərində aktyor ailəsində dünyaya gəlmişdir. Valideynlərini çox erkən yaşlarında itirən Edqar Con Allan adlı varlı tacir tərəfindən oğulluğa götürülür. Əvvəcə İngiltərədə tərbiyə alan Edqar 1826-cı ildə Virginiya universitetinə xarici dilləri öyrənmək istəyilə qəbul olunur. 1830-cu ildə isə hərbi akademiyada təhsilini davam etdirir, lakin tezliklə burdan uzaqlaşır və bu hadisə ögey atası ilə münasibətlərinə son qoyur. Gənc Edqar bütün maliyyə imkanlarından məhrum olaraq yoxsulluğa düçar olur. Lakin tezliklə özünü peşəkar ədəbiyyatçı və jurnalist kimi göstərən Po çox ağır və sonu faciə ilə yekunlaşacaq həyata başlayır. Edqar Allan Po 1849-cu ilin 7 oktyabrında Baltimorda vəfat edir. Həkimlər onun quduzluğa yoluxma səbəbindən öldüyünü iddia edirlər.

Seçilmiş əsərləri

Poeziya

• “Anabel Li”
• “Zınqırovlar”
• “Lenor”
• “Quzğun”
• “Ulalum”

Hekayələr

• “Qara pişik”
• “Amontiladon dolu çəllək” (Amontiladon-ispan şərabı)
• “Aşerlər evinin süqutu”
• “Qızıl böcək”
• “Təlxək Hopfroq”
• “Xanım Liqeya”
• “Ru Morj küçəsində qətl”
• “Çuxur və kəfkir”
• “Oğurlanmış məktub”
• “Döyən ürək”

Parisə qayıtdıqdan sonra, [...]]]> Həyatı

Andre Breton
Doğum Tarixi	18 fevral, 1896
Ölüm Tarixi	28 sentyabr, 1966
Şəxsi vebsaytı

Tibb təhsili alarkən Dünya Savaşının başlamasıyla hərbi xidmətə alındı. Öz istəyiylə II.Ordunun ruh və sinir xəstəlikləri mərkəzinə təyin edildi. O vaxt çox az tanınan Ziqmund Freydin üsullarını klinik olaraq istifadə etmə imkanını tapdı. Bu aralıq tanıdığı nihilist Jak Vachedən çox təsirləndi. Apollinaire ilə tanış oldu.

Parisə qayıtdıqdan sonra, 1919-cu ildə Luis Araqon, Filipp və Soupault ilə “Littérature” adlı jurnalı qurdu və ilk kitabı Mont da Piéte’ ye (Pieta Təpəsi) işıq üzü gördü. Shouppault ilə birlikdə écriture automatique (avtomatik yayı) üsuluyla Les champs magnetiques (Maqnit Sahələr) ədli xüsusi mətni bu jurnalda yayimladi. Bu üsulun məqsədi şüuraltı bütün xarici təsirlərdən xilas olub, özünü azadca ifadə etmə imkanı yaratmaqdı. 1921-də Vianaya gedib Freudla tanış oldu.

1921-də Simone Kahn ilə evləndi. 1924-də Manifeste du surréalisme’i (Sürrealistlik Manifesti) nəşr olundu. Bu mətndə sürrealizimin, düşüncənin bütün idarəetmələrdən uzaq bir şəkildə özünü ortaya çıxarması olaraq təqdim olunurdu. Dualizme(İkililik) qarşı çıxan Breton qadağan kimi görünən şeyləri sürrealizmdə birləşdirməyə çalışırdı.

Breton sənətin siyasətdən ayrılamayacağına inanardı. 1925-də Fransa-Fas müharibəsində, Louis Aragon və Paul Eluardla birlikdə Kommunist Partiyasının ideyalarını müdafiə etdi. Sonra 1927-də birlikdə partiyaya girdilər. 1935-də, sürrealizmin azad bir inqilabçı hərəkət olması gərəktiyinə inanan Breton partiyadan uzaqlaşdı. 1938-də getdiyi Meksikada Troçkiylə birlikdə Azad İnqilabçı Sənət Federasiyasını qurdu. 1930-da “İkinci Sürrealizm Manifesti”ni nəşr edərək hərəkətin nəzəriyyəsini inkişaf etdirdi. Və Antonin Artoud, Robert Desnos və Philippe Soupaultu hərəkətdən açıxardığını açıqladı. Onlar, Chilarda nəşr etdikləri Un Cadavre (Bir Cəsəd) adli praşurada Bretonu ciddi olaraq tənqid etdilər. 1938-də, Parisdə təşkil edilən və 14 ölkədən 70 sənətçinin iştirak etdiyi Beynəlxalq Sürrealizim Sərgisi, axımın ən yüksək nöqtəsi oldu. Fransanın işğalından sonra 1941-də Nyu-yorka getdi. Orada Max Ernst, Marcel Duchamp və David Hare ilə birlikdə VVV adlı bir jurnal nəşr etdi. Bir silsilə konfrans verdi. 1942-də “Üçüncü Manifestə Giriş”i nəşr olundu. 1946-da Parisə qayıtdı. II Dünya Müharibəsindən sonra ekstentializmin yayılmasiyla sürrealizm təsirini itirdi. Amma Breton ölənə qədər sürrealizmi müdafiə etdi.