Səməd Behrəngi 1939-cu il iyun ayının 24-də Təbriz şəhərində, fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini burada “Tərbiyyət” məktəbində almışdır. Sonra Təbriz pedaqoji texnikumunda təhsilini davam etdirmişdir. Tələbəlik illərində “Xənde” (Gülüş) adlı həftəlik divar qəzeti buraxmışdır. İlk ədəbi tənqidi və [...]]]> Behrəngi Səməd İzzət oğlu – nasir, publisist.

Həyatı

SƏMƏD BEHRƏNGİ
Doğum Tarixi	24 iyun, 1939
Doğum Yeri	Təbriz, Cənubi Azərbaycan
Ölüm Tarixi	31 avqust, 1968

Səməd Behrəngi 1939-cu il iyun ayının 24-də Təbriz şəhərində, fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini burada “Tərbiyyət” məktəbində almışdır. Sonra Təbriz pedaqoji texnikumunda təhsilini davam etdirmişdir. Tələbəlik illərində “Xənde” (Gülüş) adlı həftəlik divar qəzeti buraxmışdır. İlk ədəbi tənqidi və satirik qələm təcrübələrini bu dövrdə yazmışdır.

Əmək fəaliyyətinə Azərşəhr (Tufarqan) mahalının Mamağan kənd ibtidai məktəbində müəllim kimi başlamışdır. Təbriz Universiteti filologiya fakültəsinin ingilis dili şöbəsində təhsil almışdır (1956-1961). Azərbaycan nağıllarını toplamış, fars dilinə tərcümə edib həmkarı Behruz Behqanı ilə birlikdə nəşr etdirmişdir. Eyni zamanda fars dilindən doğma dilə çevirdiyi tərcümələri dövri mətbuatda çıxmışdır.

İlk hekayələri “Adət”, “Binam” 1959-cu ildə dərc olunmuşdur. Bundan sonra “Ulduz və qarğalar”, “Çuğundursatan oğlan”, “Balaca qara balıq” və s. hekayə və nağıllarını yazmışdır (1967-1969).

İtaliyanın Bolonya şəhərində keçirilən Uşaq Kitabları Müsabiqəsində qızıl medala layiq görülmüşdür. Birinci yeri tutduğuna görə kitabları italyan, fransız, ingilis, türk dillərində nəşr edilmişdir. Azərbaycan xalq ədəbiyyatını toplamış, tədqiq və təbliğ etmişdir.

Həmkarları onu “Azərbaycan kəndlilərinin canlı dili”, “Milli mədəniyyətin oyaq vicdanı”, “Xalqa üz tutan”, “Səyyar müəllim” adlandırmışlar. Ədəbi irsi zəngindir.

Bakıda “Məhəbbət nağılı” (1987) adı ilə seçilmiş əsərləri kütləvi tirajla buraxılmış, böyük rəğbətlə qarşılanmışdır.

1968-ci il avqustun 30-da İranda Xumarlı yaşayış məntəqəsi yaxınlığında Araz çayında müəmmalı şəraitdə boğulmuşdur.

Oxudu qaranquş ayrılıq sözün,
Mürüvvət əhlinin gözü yoldaykən.
Cumdu tufanlara, unutdu özün,
Ulduza nə cavab verəcəyəm mən?

Düşmən tənə vursa, Səməd hardadır,
Əlimi sinəmə çalıb deyərəm -
Səməd könlümdədir, ürəyımdədir,
Döyüşər, ölsə də dönməz elindən.

Qışda qarlı dağlar soraqlasalar
Təbrizin gül oğlun, mehriban oğlun.
Bir haray çəkərəm – Ey uca dağlar
Axtarın Arazın Çənlibelindən.

Onun sədaqəti can verir bizə.
Əloli eşqindən ilham alırıq.
Hər dəqiqə baş çəkir ürəyimizə.
Müğayatlıq edir öz əkdiyindən.

Bu bir nağıldır ki, ellər söyləyər,
Bir səsdi, düşsə də o biri deyər.
Nağılçı dayanar, söz davam edər,
El üçün yaşayar burda bəslənən.

Söyləyən gedəcək, sözü qalacaq,
Ədalət nağılın el doğduracaq,
Zülm evi ədlinən bərbad olacaq,
Səmədı qarşıda görəcək düşmən.

Sovet ordusunun İrana [...]]]> Həyatı

SÖHRAB TAHİR
Tam Adı	Söhrab Əbülfəz oğlu Tahiri
Doğum Tarixi	6 avqust 1926
Doğum Yeri	Cənubi Azərbaycan Astara

Azərbaycanın xalq şairi, nasiri, publisisti Tahiri Şöhrab Əbülfəz oğlu (Söhrab Tahir) 1926-ci il avqustun 6-da Cənubi Azərbaycanın Astara şəhərində sənətkar ailəsində anadan olmuşdur. “Səadət” və “Şahpur” məktəblərində 9-cu sinifədək oxumuş, ailə vəziyyətinin ağırlığı üzündən atası ilə “İran-İngilis neft şirkəti”ndə işləməyə məcbur olmuşdur.

Sovet ordusunun İrana daxil olmasından sonra xalq hərəkatında fəal iştirak etmişdir. 1946- cı ildə Bakıya təhsil almağa göndərilmişdir. 1950-ci ildə Bakı diş həkimliyi və feldşerlik məktəbini bitirmişdir. O,1952-1957-ci illərdə ADU-nun Filalogiya fakultəsində təhsil almışdır. 1959-1961–ci illərdə Moskvada Maksim Qorki adına Ali Ədəbiyyat kurslarında müdavim olmuşdur. 1962-1966-cı illərdə ADF-in Bakı komitəsində birinci katib, “Azərbaycan” qəzeti və jurnalı redaksiyalarında bədii şöbələrdə müdir, “Səhər” ədəbi–tarixi jurnalında baş redaktor müavini, 1984-cü ildən “Azərbaycan” jurnalının redaktoru olmuşdur.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyi idarə heyətinin , “Literaturnıy Azerbaydjan” jurnalı redaksiya heyətinin, “Yazıçı” nəşiryyatının bədii şurasının, Azərbaycan Ədəbiyyat Fondu idarə heyətinin üzvü, SSRİ ədəbiyyat fondu plenimunun üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi şer şurasının sədri (1986-1991) olmuşdur. 1991–ci ildə Bədii ədəbiyyat təbliğat bürosu idarə heyətinin sədri təyin olunmuşdur. İnqilabi, ədəbi–ictimai fəaliyyətinə görə Təbrizdə “21 Azər” medalı və bir sıra başqa, medallarla Azərbaycan SSRİ Ali Soveti Rəyasət heyətinin fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur.

Yaradıcılığı

Əsərləri

• 1.Vətənlə sevgi arasında (şeirlər və poemalar). Bakı: Yazıçı, 1986, 344 s.
• 2.Qonşu qızın məktubları (povest və roman). Bakı: Gənclik, 1985, 272 s.
• 3.Əmanət (povestlər). Bakı: Gənclik, 1991, 421 s.
• 4.Lirika. Bakı: Azərbaycan Respublikası “Kitab” cəmiyyəti, 1992, 85 s.
• 5.Sevgi əfsanəsi (şeirlər və poemalar). Bakı: Yazıçı, 1983, 284 s.

Haqqında olan ədəbiyyat

• 1.Arzumanlı V. 75 yaşın pillələri (Söhrab Tahir-75. Ömürdən yarpaqlar). Bakı: Qartal, 2001, 378 s.
• 2.Babayev A. Ölümdən güclü… (Söhrab Tahirin eyni adlı kitabı haqqında). “Kommunist”, 1982, 22 avqust.
• 3.Duyğun R. Mübariz poeziya (Şair Söhrab Tahir haqqında). “Bakı”, 1986, 7 iyun.
• 4.Əbilov A. Təbrizdən Turana gedən yol: Bu Söhrab Tahirin məslək və tale yoludur (esse). “Yeni Azərbaycan”, 2001, 21 aprel.
• 5.Mütəllibov T. Yaş artıqca gəncləşən ürək (Şair S.Tahir haqqında). “Azərbaycan gəncləri”, 1986, 26 iyul.

Soldan Səbahi, Məhəmməd Əli Fərzanə, Rustəm Əliyev və Səhənd (Bulud Qaraçurlu) 1945-1946-ci illərdə

Məhəmmədəli Fərzanə (1923 – 17 Yanvar, 2006) Cənubi Azərbaycan yazıçı və maarifçisi. 1923-ci ildə Təbrizin Çayqırağı məhəlləsində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra müəllimliklə məşğul olmağa başlamışdır. 1945-1946-ci (1324-1325 h.) illərdə Təbrizdə nəşr olan Azərbaycan qəzetində (M. Ə. Qövsi adıyla) məqalələrlə çıxış etmiş [...]]]>

Soldan Səbahi, Məhəmməd Əli Fərzanə, Rustəm Əliyev və Səhənd (Bulud Qaraçurlu) 1945-1946-ci illərdə

Məhəmmədəli Fərzanə (1923 – 17 Yanvar, 2006) Cənubi Azərbaycan yazıçı və maarifçisi. 1923-ci ildə Təbrizin Çayqırağı məhəlləsində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra müəllimliklə məşğul olmağa başlamışdır. 1945-1946-ci (1324-1325 h.) illərdə Təbrizdə nəşr olan Azərbaycan qəzetində (M. Ə. Qövsi adıyla) məqalələrlə çıxış etmiş və Dədə Qorqud dastanlarını şərh etmişdir. 1953-cü ildə Təbrızdən Tehrana köçmüşdür. 1963-cü (1342 h.) ildə şairin Bayatılar adlı şerlər kitabı çap edilmişdir. 1976-ci ildə Əxtər Xanımla evlənir. 1992-ci ildə Məhəmmədəli Fərzani Bakı Dövlət Universitetinin fəxri doktoru seçilir. 1998-ci ildə ürək xəstəliyindən əziyyət çəkir və Göteborq şəhərinə müalicəyə getmişdir. 2006-ci il 17 Yanvar tarixində vəfat etmişdir.

Şəhriyar Məhəmmədəli Fərzanənın şəxsiyətini təqdir edərək onun haqqınd aaşağıdaklı beyti yazmışdır:

»باخ كي تهراندا نه « فرزانه » لر اولموش « واله

باخ كي تبريزده نه شاعيرلري « شيدا » ائله ديم

Baxki tehranda nə Fərzanələr olmuş Valeh

Baxki Təbrizdə nə şairləri Şeyda elədim

Əsərləri

• Bayatılar
• Zəbani dəstur zəbane Azərbaycan (farsca)
• Gozidehayi əz Təranehaye (tərcumə) (farsca)
• Çenin bud əmma çenin nəxahəd bud (tərcumə) (farsca)
• Guşehayi əz Xaterat Və çənd dastan əz Cəlil Məmmədquluzadə (farsca)
• Şəhriyar və Heydər Baba (farsca)
• Dədəmin Kitabı
• Mirzə Baqir Hacizadədən Çap olmuş Xatirələr
• Azərbaycan El Mahnıları
• Azərbaycan Uşağ Folkuloru
• Molla Nəsrəddin Lətifələri
• Azərbaycan El sözlərı
• Təmsillər və Məsəllər
• Azərbaycan Aşığlari Antelojusu
• Məqalələr
• Rəsul Rzanın Şerlərinin Farsca Tərcüməsi (farsca)
• Torkane Parsiquy (Farsca Şer demiş Türk Şairlərinin Antelojusu)(farsca)
• Azərbaycan dilinin Qirameri (Qramatikası)
• Vajenameye Avayi(Azərbaycan dili barəsində)(farsca)
• Ana dilimiz və Milli varlığımız uğrunda Xatirələr
• Fərhənge Loğate Azərbaycan