Məmməd Araz [...]]]> Həyatı

ZƏLİMXAN YAQUB
Tam Adı	Zəlimxan Yusif oğlu Yaqubov
Doğum Tarixi	1950
Doğum Yeri	Gürcüstan Bolnisi Kəpənəkçi

Yaqubov Zəlimxan Yusif oğlu (Zəlimxan Yaqub) — Azərbaycan xalq şairi, ictimai xadim – 1950-ci il yanvarın 21-də Borçalının Bolnisi rayonunun Kəpənəkçi kəndində anadan olmuşdur. ADU-nun Kitabxanaçılıq fakültəsində təhsil almışdır (1967-1972). «Yazıçı» nəşriyyatında redaktor və poeziya şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır, 1995-2005-ci illərdə Milli Məclisin üzvü olmuşdur.

Məmməd Araz ədəbi mükafatı (1995) ilə, “Şair harayı”, “Vətən yaralar”, “Sizi qınamıram” və “Ziyarətin qəbul olsun” kitabına görə H.Z.Tağıyev adına mükafatla (1995), «Şöhrət» ordeni və Gürcüstan Respublikasının “Şərəf” ordeni ilə təltif edilmişdir. 1983-cü ildən AYİ-nın üzvüdür.

Kitabları

• Şair harayı
• Vətən yaralar
• Sizi qınamıram
• Ziyarətin qəbul olsun
• Od aldığım ocaqlar 1986
• Mən sənin qəlbinə necə yol tapım 2003
• Böyük ömrün dastanı 2004
• Qayıdaq əvvəlki xatirələrə 2004

Xəlil Rza Ulutürk 1932-ci il oktyabr ayının 21-də Azərbaycanda Salyan rayonunun Pirəbbə kəndində Rza kişinin ailəsində ilk körpə dünyaya göz açdı. Gəlişi ilə ailəyə sevinc bəxş edən uşağa babası Xəlil öz adını verdi. [...]]]> Xəlil Rza Ulutürk 1932-1994 – Azərbaycanın xalq şairi.

Həyatı

XƏLİL RZA
Digər Adları	Xəlil Xəlilov, Xəlil Xəlilbəyli, Xəlil Odsevər, Xəlil Rza Ulutürk,
Doğum Tarixi	1932
Doğum Yeri	Salyan Pirəbbə
Ölüm Tarixi	1994
Ölüm Yeri	Bakı

Xəlil Rza Ulutürk 1932-ci il oktyabr ayının 21-də Azərbaycanda Salyan rayonunun Pirəbbə kəndində Rza kişinin ailəsində ilk körpə dünyaya göz açdı. Gəlişi ilə ailəyə sevinc bəxş edən uşağa babası Xəlil öz adını verdi. Körpə qayğı və nəvazişlə böyüdü. Onu yeddi yaşından məktəbə göndərdilər.

İki saylı Salyan şəhər orta məktəbində təhsil aldığı ilk illərdən Xəlil öz çalışqanlığı, fərasəti və davranışı ilə müəllimlərin rəğbətini qazandı. O, Salyan şəhər kitabxanasının ədəbiyyat dərnəyinin üzvü idi. 1939-1949-cu illərin məktəb həyatı Xəlilin bədii ədəbiyyat aləminə, necə deyərlər, poeziyanın əzablı, romantik yaradıcıhq meydanına çıxması üçün hazırhq dövrü oldu. Onun şifahi xalq ədəbiyyatını, klassik ve müasir yazıçıların əsərlərini mütaliə etməsi, istər-istəməz onda yazıb-yaratmağa güclü həvəs oyatmışdı. Xəlil onu həyəcanlandıran, düşündürən hadisələri bəzən poetik dillə ifadə etməyə çalışırdı. Onun ilk mətbu şeri “Kitab” 1948-ci ildə “Azərbaycan pioneri” qəzetində dərc olunmuşdur.

1949-cu ildə Xəlilin Azərbaycan Dövlət Uiversitetinin filologiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsinə daxil olması, Bakı ədəbi mühiti onun yaradıcılıq imkanlarına geniş yol açdı: universitetdə ədəbiyyatşünas-alim Cəfər Xəndanın, sonralar şair Bəxtiyar Vahabzadənin rəhbərlik etdiyi ədəbi dərnəkdə, istərsə də Azərbaycan Yazıçılar Birliyində xalq yazıçısı Mirzə İbrahimovun başçılığı ilə keçirilən “Gənclər günü” məşğələlərində fəal iştirak etməsi Xəlil Rzanın şair kimi püxtələşməsinə ciddi təsir göstərdi.

1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirən Xəlil Rza əmək fəaliyyətinə “Azərbaycan qadını” jurnalı redaksiyasında başlamışdır. O burada ədəbi işçi vəzifəsində çalışdığı iki ildə (1955-1957) dövri mətbuatda çap etdirdiyi məqalə və şerlərlə ədəbi ictimaiyyətin diqqətini cəlb etmişdir. 1954-cü ildə Xəlil Rza SSRİ Yazıçılar ittifaqının üzvü seçilir. Onun ilk şerlər toplusu – “Bahar gəlir” (1957) kitabı da nəşr olunur. 1957-ci ilin avqust ayında Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı Xəlil Rzanı Moskvaya, M.Qorki adına Dünya Ədəbiyyat İnstitutu nəzdində olan ikiillik Ali Ədəbiyyat kurslarına göndərməsi də gənc şairin gələcəyinə inamla bağlı idi. Xəlil Rza Institutda rus ədəbiyyatının görkəmli sənətkarı Pavel Antokolskinin rəhbərlik etdiyi bölmədə poeziyanın nəzəri əsaslarını öyrənməklə yanaşı, dünya xalq-larının mədəni irsi ilə yaxından tanış olmuşdur. Moskvada təhsil illərində görkəmli rus şairi Samuil Marşakın evində və Yasnaya Polyanada dahi Lev Tolstoyun xatirə muzeyində olması, Leninqrada Ermitaj xəzinəsinə kollektiv səfəri, Nazim Hikmət və Mixail Şoloxovla görüşləri gənc şairin xatirəsində dərin izlər buraxmışdır.

1959-cu ildə Xəlil Rza Bakıya qayıtdıqdan sonra Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun aspiranturasında təhsilini davam etdirmişdir. O, 1963-cü ildə “Müharibədən sonrakı Azərbaycan sovet ədəbiyyatında poema janrı (1945-1950)” mövzusunda yazdığı dissertasiyanı uğurla müdafiə etmiş, fılologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. Onu institutda müəllim kimi saxlamışlar. Tələbə auditoriyasına müəllim kimi daxil olduğu gündən Xəlil Rza dərs proqramı çərçivəsi ilə məhdudlaşmamış, vətənpərvərlik ruhlu mühazirələrində qədim milli bəşəri dəyərlərimizdən və doğma dilimizdən ürək yanğısı ilə söhbət açmışdır.

Xəlil Rza Azərbaycan dilinin saflığı, əcnəbi dilin təsirinə məruz qalmaması üçün özünəməxsus mübarizə yolu da seçmişdi. Harada olursa-olsun doğma dilində təmiz damşmayan müsahibindən eşitdiyi hər yabançı kəlmə üçün 5 qəpik cərimə tələb edər, “danışığından məmnun qaldığı soydaşlarını bir manat məbləğində mükafatlandırardı”. Beləliklə, o, müasirlərinin diqqətini ana dilinin safhğını qorumağa cəlb etməyə, digər tərəfdən ruslaşdırma siyasətinə qarşı mübarizə aparmağa çalışardı. Əlbəttə, bütün bunlar dövlətin hakim dairələrinin nəzər-diqqətindən yayınımr, çox çəkmir ki, onun ictimai-pedaqoji fəaliyyəti məhdudlaşdırılır. “Bilik” cəmiyyəti yolu ilə Azərbaycan rayonlarına göndərilməsi qadağan olunur. Şair Sabir Rüstəmxanlı yazır:

“Xəlil Rzanı başa düşməyənlər çox idi. Onun cəsarətli vətəndaşlıq şerlərini dinləməkdən belə qorxanların sayı min-min idi. O, kürsüyə qalxanda durub salonu tərk edirdilər. Xəlilin antisovet, antiimperiya çıxışlarına dəlilik kimi baxanlar, onun səsini kəsməyə çalışan, yüksək kürsülərə yolunu bağlayan, onu kiçiltmək istəyənlər Xəlil Rza istedadının Allah vergisi olduğunu, şairin Allah hökmü ilə danışdığını dərk edə bilmirdilər” (Bax: X.Rza. “Ömür kitabı”nı yazan şairə. Bakı, 1998, səh. 5.).

Xəlil Rza Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnsti-tutundan uzaqlaşdırır. Onu Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutuna dəvət edirlər. Burada Xəlil Rza bütün qüvvəsini elmi-tədqiqat işinə və bədii yaradıcılığa həsr edir. Azərbaycan-Özbək ədəbi əlaqələri, Maqsud Şeyxzadənin həyat və yaradıcılığı haqqında monoqrafık əsərlər üzərində çalışır. Buna baxmayaraq, Xəlil Rza yenə də “şübhəli şəxs” kimi təqib olunur, onun imkanlarını məhdudlaşdırır, “təhlükəli ictimai müba-rizə” yolundan çəkindirməyə çalışırlar.

Yaradıcılığı

1984-cü ildə şairin “Ömürdən uzun gecələr” adlı kitabı və SSRİ xalqlarının dillərindən tərcümə edilmiş poetik əsərlərdən ibarət “Qardaşhq çələngi” toplusu ictimaiyyət tərəfindən Azərbaycan SSR Dövlət mükafatına təqdim olunsa da, hakim dairələrin etinasızlığı ilə qarşılandı. Bu soyuq münasibət onu sarsıtmadı. Şairin ən böyük vəzifəsini yazıb yaratmaqda görən Xəlil Rza yorulmadan var qüvvəsi ilə çalışır; yeni şerləri, elmi araşdırmaları ilə təsəlli tapır. 1985-ci ildə “Maqsud Şeyxzadənin bədii yaradıcılığı və Azərbaycan-Özbək ədəbi əlaqələrinin aktual problemləri” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edir. 1986-cı ildə Azərbaycan ədəbiyyatnın inkişafındakı xidmətlərinə görə ona əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı verilir.

Xəlil Rzanın azadlıq səsi

80-ci illərin axırlarında xalq azadlıq hərəkatı genişləndiyi zaman Xəlil Rzanın gur səsi Azərbaycanın bütün regionlarında eşidilirdi. O, bütün varlığı ilə xalq hərəkatına qoşulmuşdu, hər yerdə rus şovinist siyasətini, Dağlıq Qarabağ torpağına təcavüz edən erməni daşnaklarını odlu-alovlu çıxışları ilə ifşa edirdi.

Biz Türküstan elləriyik,
Qeyrət, qüdrət selləriyik.
Daşnakları qovan bizik,
Dar gözləri ovan bizik.
Yetər meydan suladılar,
Yurdumuzu taladılar.
Bakımızı əzizləyək.
Əqrəblərdən təmizləyək!
Şölə versin bu ləl, mərcan -
Ermənisiz Azərbaycan!

Son günlərini yaşayan sovet imperiyası ömrünü uzatmaq üçün 1990-cı ilin yanvarında Azərbaycanın paytaxtı Bakıda dinc əhaliyə vəhşicəsinə divan tutdu. Bu qətliam, soyqırım siyasəti Qorbaçovun və onun əlaltılarının iradəsi ilə icra edilirdi. Bütün dünyanın açıq fikirli adamları bu aksiyanı, bəşər tarixində misli görünməmiş qətliamı lənətlə qarşıladılar. Sovet ordusu tərkibində zirehli tanklarla, hərbi gəmilər və müasir silah növləri ilə yaraqlanıb xüsusi tapşırıqla Bakını gülləbaran edənlərin törətdiyi ci-nayətlər Xəlil Rzanı sarsıtmışdı. O, bütün qüvvəsi ilə gecə-gündüz dinclik bilmədən, ürəyini məşələ çevirib xalqı düşmənlərə qarşı mübarizəyə səsləyirdi: xarici ölkə jurnalistlərinə verdiyi müsahibələrdə 20 yanvar hadisələrini, Qorbaçovun və onun əlaltılarının qanlı əməllərini dünya ictimaiyyətinə çatdırmağa çalışırdı.

1990-cı il yanvann 26-da Xəlil Rza SSRİ Dövlət Təhlükəsizliyi əməkdaşlan tərəfindən həbs edilib Moskvaya Lefortovo həbsxanasına göndərilir. Aramsız sorğu-sual, ağır ittiham şairin iradəsini qıra bilmir, o, zindanda da mübarizəsini davam etdirir. 8 ay 13 gün öz mühitindən təcrid olunmuş şair odlu-alovlu qəlbinin işığında “Lefortovo gündəliyini, 200-dən çox, şer, poema və məktubunu qələmə alır. Bu əsərlər mübariz şairin ictimai-siyasi dünyagörüşünü əks etdirməklə yanaşı, öz siqləti, bədii dəyəri, məzmunu cəhətdən milli poetik fikri zənginləşdirən misilsiz abidədir. “Lefortovo gündəliyi” şairin qəbul etdiyi Ulutürk təxəllüsünün vəsiqəsidir.

(Xəlil Rza 1990-cı il yanvarın 29-dək – 40 illik ədəbi-bədii yaradıcılığı dövründə öz əsərlərini “Xəlil Xəlilov”, “Xəlil Xəlilbəyli”, “Xəlil Odsevər”, “Xəlil Rza” təxəllüsləri ilə çap etdirmişdi. “Xəlil Rza Ulutürk” təxəllüsü isə şairin keçdiyi mübarizə yolunun, ədəbi-mənəvi axtarışlarının məntiqi nəticəsi idi. Şair ömrünün son illərində, dörd il beş ay, 22 gün – 1994-cü il iyun ayının iyirmi ikisinədək, dünyasını dəyişən günədək yazdığı şerlərdə və nəşr etdirdiyi kitablarda Xəlil Rza Ulutürk imzasını qoymuşdur. Şairin vəfatından sonra, onun ömür-gün yoldaşı, vəfadar Firəngiz xanım XX əsrin axırlarından bu günədək Xəlil Rzanın şerlərini, gündəliklərini və tərcümələrini sahmana salıb sanballı kitab halında Xəlil Rza Ulutürk imzası ilə nəşr etdirməkdədir. O, Xəlil Rzanın yarımçıq işlərini – “işıq üzü görməyən küll halında qalmış əsərlərini” nəşr etdirməklə “onunla nəfəs alır”, onu yaşadır, onu ölməzliyə, əbədiyyətə qovuşdurur).

Lefortovo həbsxanasında şəkər xəstəliyi olan Xəlil Rzanın səhhəti pozulmuşdu. 1990-cı il oktyabrın 9-da yatab qatarında Moskvadan Bakıya gətirilən Xəlil Rza, bir ay davam edən məhkəmə prosesindən sonra azadlığa buraxıldı. Necə deyərlər, bir dəri, bir sümük qalmış, bənizi saralmış şair fıziki halsızlığına, xəstəliyinə baxmayaraq, bəraət alıb azadlığa buraxıldığı ilk günlərdən yenə Azərbaycanın istiqlaliyyəti uğrunda mübarizə meydanına atılmışdı. Onun öz sözü ilə desək, düşmən ətini şişə çəksə də, fıl qüdrətini sındıra bilməmişdi.

Xəlil Rza Azərbaycan Respublikasının Ali Sovetinə növbəti seçkilərdə deputatlığa öz namizədliyini irəli sürmüş, seçkilərdə uğur qazansa da, onun seçilməsinə imkan verilməmişdir. Buna baxmayaraq, Xəlil Rza vətəndaş şair kimi geniş oxucu kütlələri ilə, döyüş bölgələrində əsgərlərlə görüşlərində şerlər oxuyur, alovlu çıxışlar edir, dinləyiciləri sərvaxt olmağa, istiqlaliyyət uğrunda mübarizəyə səsləyir, onlarda birlik və döyüşkənlik ruhu aşılayırdı.

1991-ci il mayın 6-da Xəlil Rza “Türk milləti mükafatı laureatı” fəxri adına layiq görülür. Bir ildən sonra, 1992-ci ildə ona Azərbaycan Respublikasının Xalq şairi fəxri adı verilir. Süleyman Dəmirəlin tapşırığı ilə cərrah Paşa adına Şəfa evində onun şəkərini və gözlərini müalicə edirlər. May ayının 19-da Həsaki Qəlb xəstəxanasında Xəlil Rzanın ürəyində cərrahiyyə əməliyyatı aparılır. 1993-cü il fevral ayının 11-də Bakıya qayıdan Xəlil Rza ayağından çıxarılan şırımın yeri bitişmədiyindən müalicə komissiyasında həkimlərin nəzarəti altında saxlanılır. Lakin çox çəkmir ki, həkimlərin məsləhətinə görə, şairi Almaniyaya göndərirlər. 1993-cü il avqust ayının 23-də Xəlil Rza Firəngiz xanımla Bakı-İstanbul-Köln təyyarə marşurutu ilə Almaniyaya gedir, Zolenger şəhər klinikasında müalicəsini davam etdirir. Bakıya qayıdan Xəlil Rzanın bir müddətdən sonra yenə vəziyyəti ağırlaşır, onu Kardiologiya İnstitutunda müalicə edirlər.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin Fransaya rəsmi səfəri zamanı Xəlil Rza və Firəngiz xanım da nümayəndə heyətinin tərkibinə daxil edilmişdi. Bu tarixi səfər Xəlil Rzanın son səfəri oldu. Fransa səfərindən sonra tez-tez ön cəbhə bölgələrində, məktəb və mədəniyyət ocaqlarında, görüşlərdə çıxışlar edib şerlər oxuması, narahat həyat tərzi, yaradıcılıqla ciddi məşğııl olması onu haldan salıb vəziyyətini ağırlaşdırdı. Sonrakı müalicə nəticə vermədi. 1994-cü il iyunun 22-də bədii yaradıcılığının barlı-bəhərli çağında şairin vətən eşqi, xalq məhəbbəti ilə çırpınan ürəyi döyünməkdən qaldı.

Xəlil Rza Ulutürk Fəxri Xiyabanda dəfn olundu, onun məzari üstündə şairin əzəmətli heykəli yüksəldildi.

Azərbaycan xalqının milli mübarizəsində xüsusi xidmətlərinə görə xalq şairi Xəlil Rza Ulutürk (ölümündən sonra) “Istiqlal” ordeni ilə təltif edildi. Onun adı əbədiləşdirildi.

Zaman keçsə də, Xəlil Rza Ulutürk yaddaşlardan heç vaxt silinməyəcək. Poeziya pərəstişkarları onun həmişəyaşıl ağacların qoynuna sığınmış məzarı üstündə ucaldılan, təzətər gül-çiçəyə qərq olmuş möhtəşəm “canlı” heykəlini həmişə ziyarət edəcək, xatirəsini əziz tutacaqlar.

Əsərləri

• 1.Bahar gəlir. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1957, 40 səh.
• 2.Sevən gözlər. Bakı: Azərnəşr, 1959, 84 səh.
• 3.Məhəbbət dastanı. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1961, 92 səh.
• 4.Mənim günəşim. Bakı: Azərnəşr, 1963, 52 səh.
• 5.Qollarını geniş aç. Bakı: Azərnəşr, 1965, 115 səh.
• 6.Krasnodon qartalları. Bakı: Gənclik, 1967, 128 səh.
• 7.Yeni zirvələrə. Bakı: Azərnəşr, 1971, 180 səh.
• 8.Ucalıq. Bakı: Gənclik, 1973, 168 səh.
• 9.Doğmalıq. Bakı: Azərnəşr, 1977, 184 səh.
• 10.Məqsud Şeyxzadə. Bakı: Bilik cəmiyyəti, 1978, 67 səh.
• 11.Taparam səni. Bakı: Yazıçı, 1980, 268 səh.
• 12.Məqsud Şeyxzadənin bədii yaradıcılığı. Bakı: Elm, 1981, 233 səh.
• 13.Marallar da duz yeyərmiş. Bakı: Gənclik, 1981, 155 səh.
• 14.Ömürdən uzun gecələr. Bakı: Gənclik, 1982, 152 səh.
• 15.Hara gedir bu dünya. Bakı: Yazıçı, 1983, 280 səh.
• 16.Daşdan çıxan bulaq. Bakı: Gənclik, 1986, 190 səh.
• 17.Məndən başlanır vətənim. Bakı: Yazıçı, 1988, 338 səh.
• 18.Davam edir 37. Bakı: Gənclik, 1992, 528 səh.
• 19.Ayla günəş arasında. Bakı: Yazıçı, 1992, 548 səh.
• 20.Qəhrəman Təbrizim. Bakı: Gənclik, 1994, 348 səh.
• 21.Uzun sürən gənclik. Bakı: Azərnəşr, 1994, 435 səh.
• 22.Türkün dünyası. Bakı: «Qorqud» nəşriyyatı, 1994, 351 səh.
• 23.Mən Şərqəm. Bakı: Elm, 1994, 766 səh.
• 24.Bağışla, ey vətən. Bakı: «Qorqud» nəşriyyatı, 1996, 146 səh.
• 25.Uzun sürən gənclik. Bakı: Kitab cəmiyyəti, 1997, 127 səh.
• 26.Ömür kitabını yazan şairə. Bakı: «Mütərcim» nəşriyyatı, 1998, 110 səh.
• 27.Lefortovo zindanında. Bakı: «Azərbaycan» nəşriyyatı, 1998, 240 səh.

Həmçinin Bax

• Dağlıq Qarabağ

Süleyman Rüstəm 1906-cı il martın 12-də Bakıda anadan [...]]]> Rüstəmzadə Süleyman Əliabbas oğlu (Süleyman Rüstəm) – şair, dramaturq, 1934-cü ildən AYİ-nin üzvü, Azərbaycanın Əməkdar İcnəsənət xadimi (1943), Azərbaycanın xalq şairi (1960), SSRİ Dövlət mükafatı(1950), Azərbaycan Dövlət mükafatı laureatı (1970), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1976)

Həyatı

SÜLEYMAN RÜSTƏM
Tam Adı	Süleyman Əliabbas oğlu Rüstəmzadə
Doğum Tarixi	12 mart, 1906
Doğum Yeri	Bakı
Ölüm Tarixi	10 iyun, 1989
Ölüm Yeri	Bakı
IMDb səhifəsi

Süleyman Rüstəm 1906-cı il martın 12-də Bakıda anadan olmuşdur. ADU-nun Şərq fakültəsinə daxil olmuşdur, 1929-cu ildə ADU-nun Şərq fakültəsindən Moskva Dövlət Universitetinin ədəbiyyat və incəsənət fakültəsinə köçürülmüşdür. Zaqafqaziya Mərkəzi İcraiyyə komitəsinə üzv seçilmişdir (1935). Biricni çağırış Azərbaycan Ali sovetinə deputat seçilmişdir (1938), bundan sonra bütün çağırışlarda xalq elçisi olmuşdur.

M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrının direktoru (1937-1938), «Ədəbiyyat qəzeti»nin baş redaktoru olmuşdur. Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının İdarə heyətinə, «Azərbaycan», «Kirpi» jurnallarının və «Sovetski pisatel» nəşriyyatının redaksiya heyətlərinə üzv seçilmişdir.

Xidmətlərinə görə üç dəfə Lenin ordeni, iki «Qırmızı Əmək Bayrağı» ordeni, Sovet Sülhü Müdafiə Komitəsinin Fəxri fərmanı və bir sıra medallarla təltif olunmuşdur. Ömrünün axırınadək Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.

1989-cu il iyunun 10-da Bakıda vəfat etmişdir.

Kitabları

• Ələmdən nəşəyə 1927
• Addımlar 1930
• Şairin səsi 1934
• Ulduzlar 1934
• Gecənin romantikası 1938
• Ana ürəyi 1942
• Ana və poçtalyon 1943
• Gün o gün olsun ki… 1943
• İki sahil 1954
• Sülh nəğmələri 1951
• Lirik şeirlər 1956
• Bahar düşüncələri 1964
• Qafurun qəlbi 1970
• Günəşli sahillərdə 1963
• Bir az da məhəbbətdən 1966
• Durna (komediyalar) 1963
• “Seçilmiş əsərləri” (4 cilddə) 1969-1972
• Könül 1970
• Günəşli yollarda 1972
• Xəzərimin səhəri 1976
• Ürəyimin gözüylə 1977
• Mənim günəşim 1980
• Cənub həsrəti 1982
• Ürək döyüntüləri (şeirlər) 1984
• Təbrizim (şeirlər və poemalar) 1986
• Azərbaycana gəlsin (şeirlər) 1988

Yaradıcılığı

Yaradıcılığında qəzəl janrına üstünlük verirdi.

Sovet ordusunun İrana daxil olmasından sonra xalq hərəkatında fəal iştirak etmişdir. 1946- cı ildə [...]]]> Həyatı

Azərbaycanın xalq şairi, nasiri, publisisti Tahiri Şöhrab Əbülfəz oğlu (Söhrab Tahir) 1926-ci il avqustun 6-da Cənubi Azərbaycanın Astara şəhərində sənətkar ailəsində anadan olmuşdur. “Səadət” və “Şahpur” məktəblərində 9-cu sinifədək oxumuş, ailə vəziyyətinin ağırlığı üzündən atası ilə “İran-İngilis neft şirkəti”ndə işləməyə məcbur olmuşdur.

Sovet ordusunun İrana daxil olmasından sonra xalq hərəkatında fəal iştirak etmişdir. 1946- cı ildə Bakıya təhsil almağa göndərilmişdir. 1950-ci ildə Bakı diş həkimliyi və feldşerlik məktəbini bitirmişdir. O,1952-1957-ci illərdə ADU-nun Filalogiya fakultəsində təhsil almışdır. 1959-1961–ci illərdə Moskvada Maksim Qorki adına Ali Ədəbiyyat kurslarında müdavim olmuşdur. 1962-1966-cı illərdə ADF-in Bakı komitəsində birinci katib, “Azərbaycan” qəzeti və jurnalı redaksiyalarında bədii şöbələrdə müdir, “Səhər” ədəbi–tarixi jurnalında baş redaktor müavini, 1984-cü ildən “Azərbaycan” jurnalının redaktoru olmuşdur.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyi idarə heyətinin , “Literaturnıy Azerbaydjan” jurnalı redaksiya heyətinin, “Yazıçı” nəşiryyatının bədii şurasının, Azərbaycan Ədəbiyyat Fondu idarə heyətinin üzvü, SSRİ ədəbiyyat fondu plenimunun üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi şer şurasının sədri (1986-1991) olmuşdur. 1991–ci ildə Bədii ədəbiyyat təbliğat bürosu idarə heyətinin sədri təyin olunmuşdur. İnqilabi, ədəbi–ictimai fəaliyyətinə görə Təbrizdə “21 Azər” medalı və bir sıra başqa, medallarla Azərbaycan SSRİ Ali Soveti Rəyasət heyətinin fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur.

Əsərləri

• 1.Vətənlə sevgi arasında (şeirlər və poemalar). Bakı: Yazıçı, 1986, 344 s.
• 2.Qonşu qızın məktubları (povest və roman). Bakı: Gənclik, 1985, 272 s.
• 3.Əmanət (povestlər). Bakı: Gənclik, 1991, 421 s.
• 4.Lirika. Bakı: Azərbaycan Respublikası “Kitab” cəmiyyəti, 1992, 85 s.
• 5.Sevgi əfsanəsi (şeirlər və poemalar). Bakı: Yazıçı, 1983, 284 s.

Haqqında olan ədəbiyyat

• 1.Arzumanlı V. 75 yaşın pillələri (Söhrab Tahir-75. Ömürdən yarpaqlar). Bakı: Qartal, 2001, 378 s.
• 2.Babayev A. Ölümdən güclü… (Söhrab Tahirin eyni adlı kitabı haqqında). “Kommunist”, 1982, 22 avqust.
• 3.Duyğun R. Mübariz poeziya (Şair Söhrab Tahir haqqında). “Bakı”, 1986, 7 iyun.
• 4.Əbilov A. Təbrizdən Turana gedən yol: Bu Söhrab Tahirin məslək və tale yoludur (esse). “Yeni Azərbaycan”, 2001, 21 aprel.
• 5.Mütəllibov T. Yaş artıqca gəncləşən ürək (Şair S.Tahir haqqında). “Azərbaycan gəncləri”, 1986, 26 iyul.

Sabir Rüstəmxanlı 1946-cı il may ayının 20-də Yardımlının Hamarkənd kəndində anadan olub. Atası 1994-cü ildə vəfat edib, anası həmin kənddə yaşayır.

1963-cü ildə Yardımlı qəsəbə onbirillik məktəbini bitirib. [...]]]> Rüstəmxanlı Sabir Xudu oğlu – Azərbaycanın xalq şairi, ictimai-siyasi xadim, Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədri, Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin həmsədri.

Həyatı

SABİR RÜSTƏMXANLI
Tam Adı	Sabir Xudu oğlu Rüstəmxanlı
Doğum Tarixi	20 may, 1946
Doğum Yeri	Hamarkənd, Yardımlı
Şəxsi vebsaytı

Sabir Rüstəmxanlı 1946-cı il may ayının 20-də Yardımlının Hamarkənd kəndində anadan olub. Atası 1994-cü ildə vəfat edib, anası həmin kənddə yaşayır.

1963-cü ildə Yardımlı qəsəbə onbirillik məktəbini bitirib. Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olmuş, 1968-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə tələbəlik illərindən başlamış, 1967-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının orqanı olan «Ədəbiyyat və incəsənət» qəzetində işə qəbul edilmişdir.

Bu sırada elmi işlə də məşğul olmuş, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspirantlığını bitirib, dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsinə yiyələnmişdir.

1974-1975-ci illərdə ordu sıralarında xidmət etmişdir.

Erkən yaşlarından məşğul olduğu ədəbi fəaliyyət 1967-ci ildən onun əsas peşəsinə çevrilmişdir. 1967-1978-ci illər ərzində «Ədəbiyyat və incəsənət» qəzetində xüsusi müxbir və şöbə müdiri, 1978-1989-cu illər arasında isə «Yazıçı» nəşriyyatının baş redaktoru olmuş, yüzlərlə elmi, ədəbi-tənqidi, publisistik yazı çap etdirmişdir.

İlk kitabı 1970-ci ildə nəşr edilmişdir. O vaxtdan bəri Azərbaycanda, Türkiyədə, Rusiyada, İsveçdə 20-dən artıq şer, nəsr, publisistika kitabları nəşr edilmişdir. Kitabları Azərbaycanın yüksək ədəbi ödüllərinə layiq görülmüş, onun adını bütün türk dünyasında və əski Sovetlər Birliyində tanıtdırmışdır. «Ömür kitabı» adlı əsəri Azərbaycanda xalqın milli və yurdsevərlik duyğularının oyanmasında ciddi rol oynamış və 1988-ci il milli azadlıq hərəkatının mənəvi təməllərindən biri olmuşdur. «Tanımaq istəsən», «Xəbər gözləyirəm», «Gəncə qapısı», «Sağ ol, ana dilim!», «Qan yaddaşı», «Zaman məndən keçir» və sair kimi şer kitablarının, «Bütövlük», «Didərginlər», «Cavad xan», «Orxonla görüş» poemaların, «Bu sənin xalqındır» publisistik yazılarından ibarət əsərin, «Atamın ruhu», «Xətai yurdu», «Göy Tanrı», «Ölüm yaşamaqdan şirinmiş (Cavad xan)» romanlarının müəllifidir. Əsərləri bir çox dünya xalqlarının dillərinə tərcümə olunub.

S.Rüstəmxanlı 1988-ci ildə başlanan milli azadlıq hərəkatının ilk təşkilatçılarından və liderlərindən, Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin yaradıcılarından biri olmuşdur. 1989-cu ildə Azərbaycanda ilk müstəqil, demokratik qəzet olan «Azərbaycan»ı təsis etmiş, iki il onun baş redaktoru (baş yazarı) olmuşdur.

1990-cı ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsindən Parlamentə deputat seçilmiş, Demokratik deputat fraksiyasının həmsədri, Qaçqınlarla iş komissiyasının sədri, Azərbaycanın Müstəqillik Aktının müəlliflərindən biri olmuşdur.

1991-1995-ci illərdə Mətbuat və İnformasiya naziri vəzifəsini icra etmişdir.

1992-ci ildə Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasını yaratmışdır, bu günə qədər partiyanın sədridir.

1995-ci ildə təkrar parlamentə seçilmiş və nazir vəzifəsindən istefa vermişdir.

1996-cı ildə Azərbaycan Respublikası prezidentinin fərmanıyla «Şöhrət» ordeni ilə təltif edilən S.Rüstəmxanlı hakimiyyət orqanlarına etiraz əlaməti olaraq bu yüksək dövlət ödülünü almaqdan imtina etmişdir.

2000-ci ildə başçılıq etdiyi partiya parlamentdə yer qazanan iki müxalifət partiyasından biri olmuşdur.

2003-cü il prezident seçkilərində namizəd kimi iştirak etmişdir.

Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin 2004-cü ildə keçirilən qurultayında DAK Məclisinin sədri seçilmişdir.

2005-ci ildə ölkə prezidentinin sərəncamı ilə «Azərbaycan Respublikasının Xalq Şairi» fəxri adına layiq görülmüşdür.

2005-ci ildə Milli Məclisə keçirilən seçkilərdə 72 saylı Yardımlı-Masallı dairəsindən mojaritar qaydada namizədliyini irəli sürmüş və qalib gəlmişdir.

2008-ci ildən Dünya Azərbaycanlıları Konqresinə həmsədr seçilmişdir.

Hazırda Milli Məclisin deputatıdır.

Dünyanın otuz beşə yaxın ölkəsində Azərbaycanın taleyi ilə bağlı çıxışlar etmiş, Azərbaycanın haqq səsinin dünyaya çatdırılmasına çalışmışdır.

• Tənzilə Rüstəmxanlının həyat yoldaşıdır.

Filmoqrafiya

• 1.Meşəyə İnsan Gəlir (1980)
• 2.Cavad Xan (2007)

Rzayev Rəsul İbrahim oğlu (Rəsul Rza) (19 may 1910, Göyçay – 1 aprel 1981, Bakı) – Azərbaycan şairi, ictimai xadim, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1980), Azərbaycan xalq şairi (1960), Azərbaycan əməkdar incəsənət xadimi (1943), SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1951).

Osman Sarıvəlli 1905-ci il dekabrın 17-də Qazax rayonunun Şıxlı (Sarıvəlli) kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Qazax Müəllimlər Seminariyasında aldıqdan bir müddət sonra bir müddət Göyçay rayonunun Qaraməryəm və Bağır – kənd məktəblərində müəllim işləmişdir. Təhsilini artırmaq [...]]]> Qurbanov Osman Abdulla oğlu (Osman Sarıvəlli) – Azərbaycan şairi.

Həyatı

OSMAN SARIVƏLLİ
Tam Adı	Osman Abdulla oğlu Qurbanov
Doğum Tarixi	1905
Doğum Yeri	Qazax II Şıxlı
Ölüm Tarixi	1990
Ölüm Yeri	Bakı

Osman Sarıvəlli 1905-ci il dekabrın 17-də Qazax rayonunun Şıxlı (Sarıvəlli) kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Qazax Müəllimlər Seminariyasında aldıqdan bir müddət sonra bir müddət Göyçay rayonunun Qaraməryəm və Bağır – kənd məktəblərində müəllim işləmişdir. Təhsilini artırmaq məqsədilə Moskvaya getmiş və burada Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində oxumuşdur.

1937-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının-nın üzvü.

Bakı Pedaqoji texnikumunda müəllim (1932-1935), Bakı Teatr texnikumunda müdir (1939-1940), Azərbaycan EA Nizami adına Dil və Ədəbiyyat institutunda müdir müavini, «Ədəbiyyat qəzeti»nin redaktoru, Uşaqgəncnəşrdə redaktor, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında şeir üzrə məsləhətçi vəzifələrində işləmişdir.

1990-cı il iyulun 3-də vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı

Osman Sarıvəlli ədəbi yaradıcılığına 1928-ci ildə başlamışdır. Həmin ildə “Gənc işçi” qəzetində “Ayaqsız” adlı ilk şeiri çap olunmuşdur. Osman Sarıvəllinin “Dəmir sətirlərim” adlanan birinci kitabı 1934-cü ildə çap olunmuşdur.

Kitabları

• Bənövşə 1940
• Gətir, oğlum, gətir 1943
• Gənclik eşqi 1946
• Bahar çiçəkləri 1949
• Yeni dünyanın qapısı 1950
• İqlimdən-iqlimə 1963
• Sabahı yaradanlar 1970
• Seçilmiş əsərləri (üç cilddə) 1971-1975
• Hər kim yüz il yaşamasa 1976
• Mən sabaha gedirəm 1979
• Kür qırağında 1987