Stiven Edvin Kinq (ingiliscə Stephen Edwin King) 21 sentyabr 1947-ci ildə Men ştatının Portlend şəhərində dünyaya göz açıb. Ailənin ikici övladı idi. Atasının əsl soyadı Spənski olmuşdur amma o, soyadını daha [...]]]> Stiven Kinq – Öz horror janrlı romanları ilə məşhur olan ABŞ-lı yazıçı.

Həyatı

STİVEN KİNQ
Tam Adı	Stephen Edwin King
Digər Adları	Riçard Baxman
Doğum Tarixi	21 sentyabr, 1947
Doğum Yeri	Potlend, Men, ABŞ
Şəxsi vebsaytı

Stiven Edvin Kinq (ingiliscə Stephen Edwin King) 21 sentyabr 1947-ci ildə Men ştatının Portlend şəhərində dünyaya göz açıb. Ailənin ikici övladı idi. Atasının əsl soyadı Spənski olmuşdur amma o, soyadını daha yaxşı səslənən Kinqə dəyişdirmişdi. Stivenin həyata göz açması ailə üçün gözlənilməz bir hadisə olmuşdur. Belə ki, Stivenin anası Nelli Rut sağlamlığı ilə bağlı problemləri olduğundan uşaq dünyaya gətirə bilməməsini bildirirdi. Ailənin ilk uşağı olan Devid isə ailənin əsl övladı deyildi. Stivenin hələ iki yaşı olanda onun atası ailəni tərk edərək bir daha geri qayıtmamışdır. Uşaqları tənha böyüdən ana isə eyni zamanda iki işdə – çamaşırxanada və çörəkçixanada çalışırdı. Stivenin uşaqlıq illəri İndiana ştatının Fort Ueyn şəhərində (orada onun ata tərəfdən baba-nənəsi yaşayırdılar), Konnektikut ştatının Stratford şəhərində (orada Lois xalası yaşayırdı), Massaçusets ştatının Molden şəhərində və Men ştatının Paunal şəhərində (orada onun xalaları yaşayırdılar) keçmişdir.

Stivenin 11 yaşı olanda onun ailəsi Men ştatının Darem şəhərinə geri qayıdır. Burada Stivenin anası Nelli Rut, öz valideynlərinin qayğısına qalırdı. Qohumlar isə ailəyə maddi cəhətdən yardım edirdilər.

Stiven Daremdə orta məktəbi bitirdikdən sonra, Lisbon Orta Məktəbində təhsil alaraq 1966-cı ildə oranı bitirir. Orono şəhərində yerləşən Men Univertsitetində aldığı ali təhsilin ikinci ilində o, universitet qəzeti olan “Men Universitet Şəhərciyi”ndə (ingiliscə The Maine Campus) həftəlik sütun yazırdı. Tələbə olduğu illərdə o Tələbə Senatının üzvü olaraq, tələbə siyasi həyatında aktiv iştirak edirdi. Kinq həmçinin, Orono şəhərində keçirilən anti-müharibə hərəkatında iştirak edərək, Vyetnam müharibəsinin konstitusiyaya zidd olduğunu düşünənlərlə həmrəy olduğunu göstərirdi. 1970-ci ildə oç Orono universitetini B.A. səviyyəsində bitirərək, orta məktəblərdə ingilis dili dərsini vermək üçün ixtisaslandırılmışdı. Vyetnam müharibəsinə səfərbərlik elan olunanda isə çağırış komissiyası onun yüksək qan təzyiqi, yastı ayaqları, görmə və eşitmə qüsurunun olmasını əsas gətirərək onu hərbi xidmətə yararsız hesab etmişdi.

1971-ci ildə Kinq, Tabita Spryus ilə ailə həyatı qurur. Onlar Men Universitetinin kitabxanasında tanış olmuşdular. Yeni yaranan ailə əsasən Kinqin çamaşırxanada işləyib qazandığı maaş, tələbə təqaüdü və Kinq tərəfindən təsadüfən yazılıb kişi jurnallarına satılan qısa hekayələrdən qazanılan pul hesabına yaşayırdı.

Stiven 1967-ci ildə ilk professional qısa hekayəsi olan “Şüşə Döşəmə”ni (ingiliscə The Glass Floor) yazır. 1971-ci ilin payızında Stiven, Men ştatının Hampden şəhərində yerləşən Hampden akademiyasında ingilis dili dərsləri keçməyə başlayır. Gecələr və həftəsonları isə o, qısa hekayələr və novellalar yazırdı.

1973-cü ilin yazında Dabldey&Ko. şirkəti onun “Kerri” (ingiliscə Carrie) adlı əsərini çap etməyə razılıq verir. Bu əsər nəşr edildikdən sonra, Kinqin Dabldey&Ko-dan olan redaktoru Bill Tompson ona müəllimlik peşəsini buraxaraq, bütün vaxtını yazıçılığa sərf etməyə imkan verəcək qədər maddi cəhətdən təmin olunacağını bildirir.

1973-cü ilin yayının sonunda Kinqin getdikcə artan ailəsi, anasının səhhətini pisləşməsi ilə əlaqədar olaraq Men ştatının cənubuna köçürlər. Burada ailə Şimali Vinhemdə, Sebaqo gölü yaxınlığında özünə yay evi kirayələyir. Kinq burada öz “Seylim Püşkü” (ingiliscə Salem`s Lot) adlı əsərini yazır. Bu dövr ərzində Kinqin 59 yaşlı anası xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişir.

“Kerri” əsəri 1974-cü ilin yazında nəşr edildi. Həmin ilin payızında ailə Kolorado ştatının Bulder şəhərinə köçür. Burada yaşadığı 1 ildən də az müddət ərzində Kinq öz “Parıltı” (ingiliscə The Shining) adlı əsərini yazır. 1975-ci ildə Kinq Men ştatına geri qayıdaraq, Qərbi Menin göllərlə zəngin olan rayonunda özünə ev alır və hələ Bulder şəhərində yazmağa başladığı “Qarşıdurma” (ingiliscə The Stand) adlı əsərini bitirir və “Ölü Zona” (ingiliscə The Dead Zone) adlı əsərini yazır.

Ümumiyyətlə Kinqin ailəsi öz yaşayış yerini tez-tez dəyişirdilər. Qış fəslini isə əsasən Florida ştatında keçirirdilər. Stiven Kinqin 3 övladı (Naomi Reyçel, Co Hill və Oven Filip) və 3 nəvəsi var. Stiven və Tabita Kinq yerli məktəb təqaüdünü təşkil etmiş və bir çox xeyriyyə işlərində iştirak edirlər.

Mənbə

Rəsmi vebsaytı

Stiven Kinq (rus dilində)

Baxışları ziddiyyətli kimi qəbul edilir. Ona Platon və ya yeni platonçular – Göte, Karleyl, ingilis romantik şairləri U.Vordsvort və S.Kolric, həmçinin Şərq mistikləri təsir göstərmişdir düşünürlər.

E-un T-inə görə “fəlsəfənin əbədi problemi” Ruh və Materiyanın münasibətlərindən ibarətdir. O bu problemi idealist kimi həll edir: [...]]]> Ralf Uold Emerson (1803-1882) – Amerika yazıçısı və filosofu, Transsendentalizm fəlsəfi hərəkatının banisi.

Baxışları ziddiyyətli kimi qəbul edilir. Ona Platon və ya yeni platonçular – Göte, Karleyl, ingilis romantik şairləri U.Vordsvort və S.Kolric, həmçinin Şərq mistikləri təsir göstərmişdir düşünürlər.

E-un T-inə görə “fəlsəfənin əbədi problemi” Ruh və Materiyanın münasibətlərindən ibarətdir. O bu problemi idealist kimi həll edir: “Təbiət ruhun rəmzidir”. Varlığın ən yüksək sintetik prinsipi fövqəlruhdur, Allahdır.

Qnoseologiyada isə Emerson İntuitivizmə yaxın olmuşdur; seyr, sonra isə intuisiya və vəcdəgəlmə şeylərin mahiyyətinə nüfuz etməyin ən yaxşı üsullarıdır. Dünyada hər yerdə gözəllik mövcuddur; harmoniya, kamillik və mənəvilik gözəlliyin əsas cəhətləridir. “Gözəlliyi yaratmaq sənətdir, incəsənətdir”.

Emersona görə tarixdə həlledici rol böyük adamlara xasdır (və ümmumiyyətlə “bütün dərin biliyə nüfuz etmək, fərdiyyətçiliyin nəsibidir”); onlar cəmiyyətin, şəxsiyyətin əxlaqi təkmilləşməsindən ibarət tərəqqisinə kömək edirlər.

Emerson qeyd edirdi ki, “Yer üzərində varlılar və yoxsullar arasında mənafelərin əbədi mübarizəsi və antoqonizmi hökm sürür” Onun rəğbəti kasıbların tərəfində idi. Emersonun sosial-etik idealı şəxsiyyətin bütövlüyü haqqında əməyə və xüsusi mülkiyyətin ədalətli bölüşdürülməsinə əsaslanan ümumi rifah və bərabərlik haqqında utopik arzudan ibarətdir.

Emerson burjua quruluşunu tənqid etmiş və ABŞ-da quldarlığa, irqçiliyə, istilaçı müharibələrə qarşı çıxış etmişdir. Emerson yazırdı: “İndiki demokratiyanın demokratik əsasla heç bir əlaqəsi yoxdur. Başdan ayağa sələmçilik ruhu ilə aşılanmış bu demokratiya məhvə məhkumdur”.

Əsas əsərləri

1. Təbiət (1836),
2. Təcrübələr (1841-44),
3. Bəşəriyyətin nümayəndələri (1850),
4. Cəmiyyət və tənhalıq (1870).

Oxuculara daha çox “Haklberri Finin sərgüzəştləri” (Adventures of Huckleberry Finn) və “Tom Soyerin macəraları” (The Adventures of Tom Sawyer) adlı romanları ilə tanışdır. Mark Tven bir çox məşhur aforizmlərin müəllifi kimi də tanınır. [...]]]> Samuel Lanqorn Klemenz (30 Noyabr, 1835 – 21 Aprel, 1910) – daha çox Mark Tven təxəllüsü ilə tanınan Amerika yumoristi, satirist və yazıçısı.

Oxuculara daha çox “Haklberri Finin sərgüzəştləri” (Adventures of Huckleberry Finn) və “Tom Soyerin macəraları” (The Adventures of Tom Sawyer) adlı romanları ilə tanışdır. Mark Tven bir çox məşhur aforizmlərin müəllifi kimi də tanınır. Klemens dövrünün ən məşhur adamları-prezidentlər, dünya şöhrətli incəsənət xadimləri, sənayeçilər və Avropa kral ailələri ilə dostluq münasibətlərində olmuşdur. Tanınmış amerika yazıçıları Vilyam Folkner Tveni Amerika ədəbiyyatının “atası” , Ernest Heminqvey isə müasir Amerika ədəbiyyatının Tvenin sadəcə bir əsərindən – “Haklberri Finin sərgüzəştləri” romanından “törədiyini” bildirmişdir

Seçilmiş aforizmləri

• Yalanın üç forması olur: yalan, mənfur yalan və statistika (çox ehtimal ki, bu aforizmin orijinalı Benjamin Dizraelə məxsusdur)

• Siqaret çəkməyi tərgitməkdən asan bir şey yoxdur! Mən bunu min dəfə etmişəm.

• “Klassika” – birisinin tə`riflədiyi, lakin oxumadığı kitab.

Seçilmiş əsərləri

• “Kalaverasdan olan məşhur qurbağa” hekayələr toplusu (1865)
• “Günahsızlar yadellərdə” (1869)
• “Mətinlər” (1875)
• “Qızılı əsr” (1873), Ç.D. Uornerlə birgə yazmılmış roman
• “Köhnə və yeni oçerklər” (1875), hekayələr toplusu
• “Missisipidə köhnə vaxtlar” (1875)
• “Tom Soyerin sərgüzəştləri” (1876)
• “Şahzadə və dilənçi” (1882)
• “Missisipidə keçən həyat” (1883), hekayələr toplusu
• “Haklberri Finin sərgüzəştləri” (1884)
• “Qoruyucu mələyə məktub” (1887)
• “Konnektikutdan olan yanki kral Arturun sarayında” (1889)\
• “Fərsiz Vilson” (1894)
• “Janna d`Ark” (1896)
• “Müəmmalı yadelli” Şeytan haqqında yazdığı povest, 1916-cl ildə nəşr olunub.

German Melvill 1 Avqustda 1819-cu ildə Nyu-Yorkda anadan olmuşdur.

Onun birinci iki kitabı çox diqqəti əldə etdi, baxmayaraq ki onlar bestsellerlər deyildilər və onun məşhurluğu yalnız bir neçə ildən sonra, əsasən də “Moby Dik” romanından sonra başladı. Ömrünün son illərində o demək olar ki, tamamilə unudulmuşdu. German [...]]]> German Melville (İngiliscə, Herman Melville), 1819—1891) – ABŞ yazıçısı, şair.

German Melvill 1 Avqustda 1819-cu ildə Nyu-Yorkda anadan olmuşdur.

Onun birinci iki kitabı çox diqqəti əldə etdi, baxmayaraq ki onlar bestsellerlər deyildilər və onun məşhurluğu yalnız bir neçə ildən sonra, əsasən də “Moby Dik” romanından sonra başladı. Ömrünün son illərində o demək olar ki, tamamilə unudulmuşdu. German Melvill 28 sentyabr, 1891-ci ildə vəfat edib.

Onun 20-dən çox romanı dünya dillərinə tərcümə olunmuşdur.

Heminqvey dünya oxucularına yazdığı çoxsaylı roman və hekayələrlə yanaşı, həm də macəralarla dolu qeyri-adi həyatı ilə də tanınır. Qısa və dolğun yazı üslubu ilə XX əsr Amerka və Britaniya ədəbiyyatına ciddi təsir göstərmişdir.

Ernest Heminquey 1899-cu [...]]]> Ernest Miller Heminqvey (1899-1961) – Amerika yazıçısı, 1954-cü il ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı.

Heminqvey dünya oxucularına yazdığı çoxsaylı roman və hekayələrlə yanaşı, həm də macəralarla dolu qeyri-adi həyatı ilə də tanınır. Qısa və dolğun yazı üslubu ilə XX əsr Amerka və Britaniya ədəbiyyatına ciddi təsir göstərmişdir.

Həyatı

ERNEST HEMİNQVEY
Doğum Tarixi	21 iyul 1899
Doğum Yeri	ABŞ Çikaqo
Ölüm Tarixi	1961

Ernest Heminquey 1899-cu il iyul ayının 21-də Çikaqo şəhəri yaxınlığındakı Ouk-Park şəhərciyində dünyaya göz açıb. Atası Klarenz Edmont Heminquey həkim, anası Qrey Holl isə evdar qadın olub. Ailədə yeddi uşaqdan ən böyüyü olan Ernest uşaqlıq vaxtlarında mütaliəyə və balıq ovuna xüsusi maraq göstərib. Təbiətcə sağlam olan Ernest gənclik illərində boks və futbol ilə mütəmadi şəkildə məşğul olub.

Ədəbiyyata olan marağı isə çox erkən, “Trapeze” adlı məktəb qəzetində əsasən məktəbin idman yenilikləri və keçirilən konsert proqramlarından hazırladığı reportajlarla debüt etdikdən sonra yaranır. Məhz bu illərdə yazıçı olacağını qəti qərarlaşdıran Ernestin “Manitin məhkəməsi” adlı ilk hekayəsi 1916-cı ildə “Tabula” adlı məktəb jurnalında çap olunur. Daha sonra boksun səhnəarxası və çirkin tərəfləri haqqında “Məsələ dərinin rəngindədir” adlı ikinci hekayəsi işıq üzü görür.

1916-cı ilin yayında valideynlərinin asılılığından azad olmaq üçün dostları ilə Simali Miçiqana yollanır. Bu səyahət onda sonralar yaradıcılığına da ciddi təsir göstərəcək dərin təəssüratlar buraxır.

Məktəbi bitirdikdən sonra valideynlərinin universitetə qəbul olma tələblərinə məhəl qoymayıb Kanzas-Sitiyə yollanır. Burada “Star” qəzetinə işə düzəlir. Məhz bu illərdə Ernest Heminqveyin özünəməxsus bədii yaradıcılıq üslubu və həmişə hadisələrin mərkəzində olma vərdişləri formalaşır. Sonralar polisdə müxbir işləyən Erenst dəfələrlə cinayətlər, qətllər, yanğınlar və s. bu kimi təhlükəli hadisələrlə üzləşməli olur.

Yaradıcılığı

Romanları

• “Yaz selləri” (The Torrents of Spring) (1926)
• “Günəş də qalxır” (1926)
• “Silahlara əlvida” (1929)
• “Olmaq ya olmamaq” (1937)
• “Zənglər kimin üçün çalır” (1940)
• “Çay içrə ağaclara sarı” (1950)
• “Qoca və dəniz” (1952) (Pulitzer mükafatı)

Ölümündən sonra nəşr edilmiş romanları:

• “Okeanda adalar” (1970)
• “Cənnət bağları” (1986)
• “İlk baxışdan doğru” (1999)
• “Kilimancaro ətəklərində” (2005)

Edqar Allan Po Amerika ədəbiyyatında Romantik hərəkatının liderlərindən biridir. Qısa oçerklər, detektiv və kriminaloji-fantastik janrlarda hekayələr yazan ilk Amerika yazıçılarından biri kimi qəbul olunur. O həmçinin elmi-fantastik janra da töhfələr vermişdir. Belə zəngin ədəbi irsə malik olan yazıçı bu nailiyətlərə qırx illik qısa [...]]]> Edqar Allan Po (1809-1849) – Amerika yazıçısı, şair, dramaturq, naşir və ədəbi tənqidçisi.

Edqar Allan Po Amerika ədəbiyyatında Romantik hərəkatının liderlərindən biridir. Qısa oçerklər, detektiv və kriminaloji-fantastik janrlarda hekayələr yazan ilk Amerika yazıçılarından biri kimi qəbul olunur. O həmçinin elmi-fantastik janra da töhfələr vermişdir. Belə zəngin ədəbi irsə malik olan yazıçı bu nailiyətlərə qırx illik qısa ömrü çərçivəsində nail olmuşdur. Ölümünün səbəbi hələ də sirr olaraq qalır. Alkoqol və narkotik maddələrdən ifrat istifadədən başlayaraq, vəba xəstəliyi, quduzluğa yoluxma, intihar, vərəm, ürək çatışmazlığı və s. ölümünə mümkün səbəblər kimi göstərilmişdir.

Həyatı

Edqar A. Po 1809-cu ilin 19 yanvar tarixində Boston şəhərində aktyor ailəsində dünyaya gəlmişdir. Valideynlərini çox erkən yaşlarında itirən Edqar Con Allan adlı varlı tacir tərəfindən oğulluğa götürülür. Əvvəcə İngiltərədə tərbiyə alan Edqar 1826-cı ildə Virginiya universitetinə xarici dilləri öyrənmək istəyilə qəbul olunur. 1830-cu ildə isə hərbi akademiyada təhsilini davam etdirir, lakin tezliklə burdan uzaqlaşır və bu hadisə ögey atası ilə münasibətlərinə son qoyur. Gənc Edqar bütün maliyyə imkanlarından məhrum olaraq yoxsulluğa düçar olur. Lakin tezliklə özünü peşəkar ədəbiyyatçı və jurnalist kimi göstərən Po çox ağır və sonu faciə ilə yekunlaşacaq həyata başlayır. Edqar Allan Po 1849-cu ilin 7 oktyabrında Baltimorda vəfat edir. Həkimlər onun quduzluğa yoluxma səbəbindən öldüyünü iddia edirlər.

Seçilmiş əsərləri

Poeziya

• “Anabel Li”
• “Zınqırovlar”
• “Lenor”
• “Quzğun”
• “Ulalum”

Hekayələr

• “Qara pişik”
• “Amontiladon dolu çəllək” (Amontiladon-ispan şərabı)
• “Aşerlər evinin süqutu”
• “Qızıl böcək”
• “Təlxək Hopfroq”
• “Xanım Liqeya”
• “Ru Morj küçəsində qətl”
• “Çuxur və kəfkir”
• “Oğurlanmış məktub”
• “Döyən ürək”